هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

222 Small

آنچه از آرتروز باید بدانیم

آرتروز قابل پیشگیری است

در شماره پیشین طی گفتگویی با دکتر سید ضیاءالدین صفوی‌فرخی دکترای تخصصی فیزیوتراپی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی سمنان از مرکز فیزیوتراپی امید، مواردی را برای پیشگیری و درمان آرتروز برشمردیم. در این شماره ضمن برشمردن نکات تکمیلی در حوزه آرتروز، به تشریح آرتروز کمر و علت‌ها و دلایل ایجاد این معضل، پرداخته‌ایم که شما را به خواندن آن دعوت می‌کنیم:

 

آنچه از آرتروز باید بدانیم
آرتروز یک بیماری مفصلی است که خصوصیت ویژه این بیماری تخریب‌کردن مفاصل است. طبق آمار موجود آرتروز شایع ترین بیماری مفصلی در انسانها است و علائم آن در استخوان و مفاصل بروز می‌کند. امکان بروز این بیماری در تمامی رده‌های سنی وجودداردکه البته به سبک زندگی شخص و مسائل نژادی و تیپ بدنی نیز بستگی دارد. آرتروز یک بیماری تخریبی پیشرونده‌ی غیرالتهابی است که شروع علائم آرتروز از دهه‌ی چهارم زندگی به بعد است ولی علائم از دهه‌پنجم زندگی به بعد بروز پیدا می‌کند. امکان دارد شروع روند تخریب از سنین چهل تا پنجاه سال باشد ولی بروز علائم که موجب می‌شود بیمار به پزشک مراجعه کند معمولا از سن پنجاه تا شصت سال به بعد است.آسیب‌های اولیه‌ای که در آرتروز باعث تخریب می‌شود به غضروف مفصل وارد می‌شود. ساختمان هر مفصل یک بخش بسیار مهم به نام غضروف مفصل دارد که روی استخوانها قرار می‌گیرد و در واقع خاصیت پخش فشار و جلوگیری از آسیب به مفاصل را دارد و از فشار روی استخوان‌های مفصلی پیشگیری می‌کند.
غضروف‌ها حس درد ندارند پس زمانی که ما در مفاصلی که دچار آرتروز هستند احساس درد می‌کنیم، مفهوم آن این است که غضروف تخریب شده‌است و استخوان‌های مفصل در حال فرسایش هستند. وجود غضروف سالم از فرسایش و تخریب استخوان‌ها جلوگیری می‌کند. علائم تخریب غضروف از سن 40 الی 45 سالگی به بعد آغاز می شود. بیمار معمولا از سن 50 الی 60 سالگی به بعد دچار درد، تورم تدریجی عضو درگیر شده و در بعضی موارد با کاهش فعالیت‌های عملکردی مواجه می‌شود.
بسیاری از مفاصل ما در معرض آرتروز هستند اما قسمت‌هایی از بدن که تحمل وزن بدن روی آنها است بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. به همین دلیل ابتلا به آرتروز زانو درصد بالایی از انواع آرتروزها را به خود اختصاص داده‌است.
بروز آرتروز در مفاصل کوچک هم دیده می‌شود. حتی ممکن است افرادی که کار زیادی با انگشتان خود انجام می‌دهند- همچون تایپیست ها- مبتلا به آرتروز مفاصل انگشتان شوند. در مهره‌های کمر بین مفاصل دیسک وجود دارد. دیسک کمر قابلیت پخش فشار را داراست. اگر علائم تخریبی در دیسک به وجودآید به تدریج به شروع آرتروز کمر می‌انجامد. یعنی مفاصل کمر در فاصله نزدیک‌تری نسبت به هم قرار می‌گیرند و علائم تخریبی در آنها به وجود می‌آید.

آرتروز معمولا به چه صورت رخ می‌دهد
آرتروز در مفاصل مختلفی به وجود می‌آید. ممکن است شروع درد آن در یک مفصل باشد اما اکثر اوقات به صورت قرینه بروزمی‌یابد، همچنین شدت درد در مفصل‌های مختلف بدن متفاوت است. درد این بیماری در سنین 50 تا 55 سال در بانوان و آقایان یکسان‌است اما از 60 سالگی به بعد این بیماری درخانم‌ها به نسبت آقایان افزایش می‌یابد. تشدید علایم در بانوان شاید به دلیل سن یائسگی باشد.

پیشگیری بهتر از درمان
در صورت بروز آرتروز امکان درمان قطعی برای این بیماری وجودندارد ولی افراد می‌توانند علائم این بیماری را کنترل و از پیشرفت آن جلوگیری کنند. برای پیشگیری از ابتلا به آرتروز بهتر است عوامل آسیب‌رسان به مفصل را به حداقل برسانیم. ساده‌ترین راه کنترل وزن بدن است. تحقیقات نشان می‌دهد بین افزایش وزن و شروع علائم آرتروز رابطه مستقیم وجود‌دارد. بنابراین در صورت بالا بودن وزن، توصیه اولیه، کاهش آن است. توصیه دیگر انجام فعالیت‌های فیزیکی و ورزشی متناسب با شرایط سنی و بدنی فرد است. بهتر است نسبت به افزایش فعالیت‌هایمان اهتمام بورزیم تا در سنین بالای 50 سال با مشکل مواجه نشویم. توصیه دیگر در این خصوص به افراد شاغل این است که از ثابت ماندن در یک وضعیت، اجتناب کنند و هر 30 الی 45 دقیقه وضعیت خود را تغییردهند تا بتوانند شانس ابتلا به این عارضه را در آینده کاهش دهند. استفاده کمتر از پله‌ها نیز عامل مهم دیگری است که به افراد در معرض آرتروز توصیه می‌شود. با تقویت عضلات میتوان از بروز آرتروز، پیشگیری‌کرد. نکته مهم این است که حرکات ورزشی نباید طوری طراحی شود که به مفاصل فشار بیاید. ورزش سخت برای سنین 40 الی 50 سال به بعد پیشنهاد نمی‌شود و در صورت انجام چنین ورزش‌هایی در سنین بالا احتمال آسیب رساندن به مفاصل افزایش می‌یابد. بنابراین در سنین بالا ورزش‌هایی که فرد انجام می‌دهد باید تحت کنترل باشد. افراد مسن بهتراست روزانه 30الی 40 دقیقه ورزش سبک داشته‌باشند. تحرک و ورزش، به تقویت عضلات کمک کرده و فشار وارد بر مفصل کاهش یافته که همین مساله می‌تواند عامل پیشگیری در ابتلا به این بیماری و نیز عامل بازدارنده از تشدید علائم آرتروز باشد. راه رفتن در استخر به صورت یک روز در میان و هفته‌ای 3 بار و در هر دفعه 30 دقیقه به تقویت عضلات وکنترل علایم بیماری بسیار کمک می‌کند.

درمان آرتروز
دارودرمانی، فیزیوتراپی و عمل جراحی جزو روش‌های درمانی عارضه آرتروز است.
دارودرمانی: در این روش، معمولا از داروهای ضد التهابی، ضددرد و غضروف‌ساز استفاده می‌کنند.
فیزیوتراپی: در فیزیوتراپی در مرحله نخست، کنترل عوامل آسیب‌رسان در اولویت است. به همین منظور در ابتدا درد بیمار و التهابات موجود را کاهش داده و در مرحله بعد نسبت به تقویت عضلات اقدام می‌شود. تقویت عضلات اطراف مفصل به کنترل علائم آرتروز کمک می‌کند چراکه هر میزان، عضلات قوی‌تر باشد، مفاصل فشار کمتری متحمل می‌شوند. در صورتی‌که فرد مبتلا دچار کوتاهی عضلات شده‌باشد با کشش ملایم به کنترل علائم کمک می‌شود.
راهکاری که برای انجام فیزیوتراپی به افراد با، سن بیشتر از 55 سال پیشنهاد می‌کنیم پیاده‌روی است. بهتر است با افزایش و کاهش سرعت پیاده‌روی، نسبت به تقویت عضلات و نیز بهبود وضعیت قلبی، تنفسی و عروقی کوشش شود. مورد دیگر که به این افراد پیشنهاد می‌شود آبدرمانی است.
مزیت آبدرمانی به این علت است که وزن در آب کاهش یافته و عضلات راحت‌تر کار می‌کند. برای راه رفتن و آبدرمانی هم زمان خاصی باید اختصاص داد. به افراد با سن بالا، پس از هر 30دقیقه پیاده‌روی، به مدت 5 دقیقه استراحت توصیه می‌شود. در مجموع حداقل سی دقیقه پیاد‌ه‌روی چه در آب و چه در سطح هموار در پیشگیری و کنترل آرتروز موثراست. بهتراست اگر افراد تاکنون پیاده‌روی نداشته‌اند از مدت کوتاه شروع کنند و اندک اندک به این زمان بیفزایند. اما پیاده‌روی خصوصیاتی دارد که حتما باید به این موارد توجه ویژه‌داشت. پیاده روی نباید در مسیرها و خیابان‌های دارای شیب انجام‌شود. در مسیر ناهموار نبوده و در مسیرهای صاف انجام شود. در مجموع، درمان‌های دارویی و فیزیوتراپی برای کنترل و بهبود بیماری آرتروز باید در کنار یکدیگر باشد تا مسیر درمان به درستی طی شود.

نقش فیزیوتراپی در درمان آرتروز کمر
آرتروز کمر و ستون فقرات بیماری است که به طور تدریجی در اثر پارگی و ساییدگی دیسک، مفصل‌ها و استخوان‌های ستون فقرات ایجاد می‌شود. این عارضه به طور معمول در افراد مسن‌تر رخ می‌دهد.
ستون فقرات شامل چندین استخوان است که با عنوان مهره شناخته می‌شود. هر کدام از این مهره‌ها در مرکز خود دارای یک منفذ بزرگ است. در ستون فقرات با قرار گرفتن این استخوان‌ها بر روی هم حفره‌های آنها در امتداد هم قرار گرفته و کانال نخاعی را شکل می‌دهد. این کانال باعث محافظت و ایجاد فضا برای نخاع و اعصاب می‌شود.
همچنین سوراخ‌های کوچکی در هر سمت ستون فقرات وجوددارد که به آن‌ها سوراخ بین مهره‌ای گفته می‌شود. این سوراخ‌ها بین مهره‌های مجاور قرار گرفته و به اعصاب اجازه می‌دهد که از کانال نخاعی خارج شود.
در طول زمان، ساییدگی و پارگی دیسک، مفاصل و استخوان‌ها می‌تواند باعث تغییرات تخریبی در ستون فقرات شود. این تغییرات می‌تواند شامل کاهش طول دیسک و از بین رفتن غضروف مفصل باشد. این حالات نشانه‌های آرتروز کمر و ستون فقرات است؛ از آنجایی که این وضعیت به کانال نخاعی هم کشیده می‌شود و سوراخ بین مهره‌ای شروع به باریک شدن می‌کند که همین مساله باعث تنگی کانال نخاعی می‌شود و ممکن است در نهایت بر روی کانال نخاعی و اعصاب فشار وارد کرده و باعث بروز علائم مختلفی شود.

علت‌ها و دلایل
آرتروز کمر و ستون فقرات وضعیتی است که در طول زمان و با ساییدگی و پارگی تدریجی بافت‌های ستون فقرات و معمولا با افزایش سن و یا استفاده بیش از این عضو، ایجاد می‌شود. این حالت ممکن است در افرادی که سابقه درد کمر و یا آسیب به ستون فقرات دارند و یا افرادی که در زندگی‌شان زیاد فعالیت‌های نشستن، خم شدن و یا بلندکردن اجسام سنگین انجام می‌دهند، معمول باشد.

علائم و نشانه‌ها
آرتروز کمر و ستون فقرات معمولا در افراد مسن دیده می‌شود. با پیشرفت بیماری، فرد ممکن است با درد کم، اختلال در حرکت ستون فقرات و خشکی کمر مواجه شود. در موارد شدیدتر که کانال نخاع و اعصاب درگیر می‌شوند، ممکن است احساس درد، سوزن سوزن شدن، بی‌حسی و ضعف در کمر، باسن و پاها ایجاد شود.
افرادی که به دلیل این وضعیت احساس درد دارند، معمولا با انجام مکرر فعالیت‌های کشش ستون فقرات، علائم‌شان تشدید می‌یابد. همچنین ممکن است علائم بیماری با انجام فعالیت‌هایی مثل بلندکردن اجسام سنگین، ایستادن طولانی مدت و راه رفتن، تشدید یابد. با انجام فعالیت‌هایی مثل خم شدن یا دراز کشیدن، علائم کاهش می‌یابد.

فیزیوتراپی
درمان آرتروز کمر و ستون فقرات اغلب بدون نیاز به عمل جراحی انجام می‌شود. با توجه به وضعیت خاص بیمار، گزینه‌های درمانی و تمرینات خاصی را برای بهبود علائم بیماری به وی ارائه می‌شود.
همچنین ممکن است برخی روش‌ها به منظور کاهش درد و درمان آرتروز ستون فقرات و تسریع در بهبودی توصیه شود.
درمان دستی روشی است که شامل تکنیک‌های شل‌کردن بافت میوفاسیال، تمرینات کششی و تقویت عضلات، حرکت دادن مفصل‌ها و بافت نرم و تکنیک‌های مولیگان است. این روش‌ها در جهت درمان آرتروز ستون فقرات به شما کمک می‌کنند تا از درد پشت، گردن و سایر نواحی دردناک بدن رهایی یابید و جوانی و انعطاف‌پذیری این بافت‌ها را دوباره به دست‌آورید.
کنترل درد در این روش شامل استفاده از کمپرس گرم، اولتراسوند، تحریک الکتریکی ضد درد، کشش و لیزر درمانی است.



ورزش درمانی
برای هر وضعیتی از بیماری، روش‌های خاص ورزشی به کار می‌رود و شامل ورزش‌های تقویتی، مقاومتی و کششی است به منظور بازگرداندن دامنه حرکتی بدون درد به عضلات. این ورزش‌ها حرکت و تعادل عضلات را بهبود می‌بخشند.

تصحیح وضعیت
این روش شامل تغییرات اصلاحی رفتار، ورزش‌های کیفی و خودآگاهی فرد است. تمرکز ما بیشتر بر روی تصحیح اختلالات اسکلتی- عضلانی است.

Back to Top

Template Design:Dima Group