هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

IMG 9090 Small

مطهره پیما‌ن‌خواه مطرح کرد:
ترویج فرهنگ مطالعه با ایجاد انگیزه برای کودکان

::مطهره کلاهی
کتاب‌ها، گنجینه‌های مهم هر کشوری هستند و ملت آن کشور باید در جهت حفظ و رواج این فرهنگ بکوشد. فعالیت کتابداران بر همین گزاره است. کتابداری یکی از حرفه‌هایی است که در افواه عمومی چندان شناخته شده‌نیست که در ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی نقش پررنگی می‌تواند داشته‌باشد. به همین منظور با مطهره پیمان‌خواه یکی از کتابداران خوش‌ذوق کتابخانه مرکزی گفتگویی ترتیب داده‌ایم که در پی می‌آید:

 

پیش‌تر به حرفه شما کتابدار اطلاق می‌شد اما در حال حاضر از واژه« اطلاعات و دانش‌شناسی» استفاده می‌شود. به‌ نظر حضرتعالی کدام‌یک از این عناوین با فعالیت و کار شما تناسب بیشتری دارد؟
عنوان رشته کتابداری به علم اطلاعات و دانش‌شناسی تغییر کرده‌است. متاسفانه دیدگاه‌ها در جامعه ما نسبت به این حرفه چندان مناسب نیست. افراد تصورشان بر این است که کتابداران کار خاصی انجام نمی‌دهند و نهایت کاری که انجام می‌دهد مرتب‌کردن یا شلف‌خوانی کتاب‌ها است. در صورتی که کتابداری این نیست. 
ما در درس‌های تخصصی خودمان با پایگاه‌های اطلاعاتی آشنا می‌شویم، در واقع کتابدار، مهندس اطلاعات است. چراکه ما مراجعه‌کنندگان مختلفی داریم، برخی از افراد هنگام مراجعه به کتابخانه دقیق نمی‌دانند که چه کتابی نیاز دارند. 
فرد دنبال یک موضوع خاصی‌است ولی نمی‌داند که اطلاعات مورد نیازش را از کجا می‌تواند بیابد. به عنوان مثال فردی به دنبال اطلاعاتی درباره قطعات هواپیما است، وقتی به ما مراجعه می‌کند می‌گوید کتاب‌ هواپیما می‌خواهم. ما در این حوزه، تعداد زیادی کتاب داریم. من و همکارانم به عنوان کتابدار که امین اطلاعات مراجعه‌کننده هستیم، باید با این فرد مصاحبه کنیم تا بفهمیم که به چه اطلاعاتی نیاز‌دارد. مهارت‌های ارتباطی و دانش کتابدار، موجب می‌شود بتوانیم مراجعه‌کننده را درست راهنمایی کنیم. به همین دلیل است که عنوان رشته تغییرکرده و به کتابدا‌ران مهندسین اطلاعات گفته‌می‌شود. بهتراست بگویم که با این کار به این رشته هویت بیشتری بخشیدند و برای کتابداران ارزش بیشتری قائل شدند تا این تصور غلط که کتابداری فقط محدود به مرتب‌کردن کتاب‌ها است از بین برود.

 

پس شما عنوان مهندسین اطلاعات را بیشتر می‌پسندید؟
بنده، واژه کتابداری را دوست دارم ولی این واژه در جامعه به شایستگی معرفی نشده‌است.

 

بسیاری از آمارها از سرانه مطالعه کم در کشور حکایت‌می‌کند. حضرتعالی چه راهکار‌هایی را برای ترویج کتاب‌خوانی، عملی می‌دانید؟
من خودم بیشتر در بخش کودک کار کرده‌ام. فعالیت در این بخش مبتنی بر جذب کودکان و ایجاد انگیزه برای ورود به کتابخانه‌است. به عنوان مثال برپایی کلاس‌های آموزشی‌ مانند خلاقیت و نقاشی برای کودکان در مجموعه کتابخانه مرکزی، موجب می‌شود تا کودک جذب این فضا و کتابخانه شود. برخی از کودکان در ابتدا تنها به‌منظور شرکت در کلاس‌ها وارد مجموعه می‌شوند ولی با گذشت زمان، نسبت به عضویت در بخش کودک کتابخانه، ابراز تمایل می‌کنند. جذابیت بصری بخش کودک و کتاب‌های مناسبی که برای این رده سنی وجوددارد در ترغیب کودک موثر است. امروزه چاپ کتاب در حوزه کودک پیشرفت شایانی داشته‌است. 
برخی از کودکان موجب گرایش والدین به مطالعه می‌شوند. حضور مداوم کودکان در مراکز امانت کتاب همراه با والدین، به تدریج، رغبت آن‌ها را برای امانت گرفتن کتاب و عضو شدن در کتابخانه به‌دنبال‌دارد. البته خانواده‌هایی هستند که پدر و مادر دوست‌دار کتاب و مطالعه بوده و این باعث می‌شود که کودکشان هم به کتاب و کتاب‌خوانی علاقه ‌مند شود.

 

بیشتر چه افرادی به کتابخانه مراجعه می‌کنند و کدام کتاب‌ها بیشتر مورد اقبال واقع‌می‌شود؟
کتابخانه عمومی همان‌طور که از نامش مشخص است تمامی سلیقه‌ها و گرایشات را در برمی‌گیرد. با این حال بیشترین قشر مراجعه‌کننده به این مرکز، خانم‌های خانه‌دار هستند که علایقی مشخص دارند و کتاب‌هایی همچون آشپزی، بافتنی و یا رمان را به امانت می‌گیرند. البته تعداد قابل توجهی از مراجعه‌کنندگان خانم هم به کتاب‌های روان‌شناسی، مدیریتی، تربیت فرزندان و ... علاقه دارند.
رده سنی کودک هم از کتاب‌های داستان، رنگ‌آمیزی و شعر استقبال می‌کنند. در این مرکز، سعی شده سلیقه نونهالان، پوشش داده‌شود تا والدین برای نیازهای فرهنگی کودکان‌شان دغدغه‌ای نداشته‌باشند. 
قشر دانشجو بیشتر جویای کتاب‌های تخصصی و درسی خود هستند و البته در کنار آن با توجه به علایق خود کتاب‌های دیگر در حوزه ادبیات، روان‌شناسی و مدیریت را هم مطالعه می‌کنند وکارمندانی که مطابق با رشته و نیاز خود خواستار کتاب‌هایی همچون کتاب‌های مرتبط با آموزش‌های ضمن خدمت هستند.

 

با نحوه کار و فعالیت کتابداران در دیگر کشورها آشنایی دارید؟
کار کتابداری در همه کشورها یکسان است، ولی در بیشتر کشورها، در کنار کتب چاپی کتاب‌های الکترونیکی هم وجود دارد و بیشتر تمرکز کتابداران بر روی کتاب‌های الکترونیکی و پایگاه‌ها و بانک‌های اطلاعاتی است. اما از آنجاکه هزینه اشتراک پایگاه‌ها و بانک‌ها در ایران زیاداست، در کتابخانه‌های عمومی تمرکزی بر کتاب‌های الکترونیکی وجودندارد. به‌گونه‌ای که کارشناس گزینش اطلاعات و میز مرجع مجازی در کتابخانه‌های کشورهای دیگر وجود دارد که آنطور که شایسته‌است در ایران نهادینه و اجرایی نشده‌است. در میز مرجع مجازی، مراجعه‌کننده در منزل کتاب مورد نظر خود را سفارش داده و کتاب به ایمیل شخص ارسال می‌شود. 
پس از دریافت ایمیل، فرد تنها به مدت دو هفته برای مطالعه آن کتاب زمان دارد و بعد از این مدت کتاب به صورت هوشمند از کارتابل وی، حذف می‌شود. در مجموع می‌توان گفت در برخی از کشورها، کتاب الکترونیکی بیشتر رواج دارد.

 

پیشنهاد شما این است که در ایران هم کتاب الکترونیکی رواج یابد؟ 
کتاب الکترونیکی همان کتاب چاپی است، پیشنهاد من این است که در کتابخانه‌ها برای عدم اشغال فضا بواسطه کتاب‌ها، تعدادی از کتب، به صورت الکترونیکی در اختیار مراجعه کننده‌ها قراربگیرد. این کار، محاسنی همچون صرفه‌جویی در وقت و امکان دسترسی آسان به کتاب‌ها را فراهم می‌آورد. البته بیشتر افراد میان‌سال و مسن به نسخ چاپی و در دست داشتن کتاب برای مطالعه بیشتر علاقمند هستند. انس خاص فرد به کتاب، مشکل بودن مطالعه کتاب الکترونیکی در لب تاپ یا تبلت و... از جمله دلایلی است که فرد به مطالعه نسخه چاپی کتاب علاقه‌دارد.

 

شما، فارغ از پست شغلی و رشته تحصیلی به مطالعه علاقمند هستید؟
بله کم و بیش مطالعه می‌کنم، زمینه مطالعه بنده بیشتر در حوزه رشته تحصیلی‌ام است. سعی‌من بر این است تا با این‌کار، به روز باشم. البته هر ماه دو کتاب در دیگر حوزه‌ها هم می‌خوانم.

 

چه موضوعاتی را برای مطالعه برمی‌گزینید؟
روان‌شناسی و کتاب‌داری از حوزه‌های مورد علاقه‌ام برای مطالعه است. در حوزه ادبیات هم، ادبیات کلاسیک را می‌پسندم.

 

برچه اساس کتاب‌ها را برای مطالعه انتخاب می‌کنید؟ عامل دغدغه پررنگ‌تر است یا نیاز؟
کتاب‌هایی که مرتبط با رشته تحصیلی‌ام بوده و به علت آگاه‌شدن از پایگاه‌های اطلاعاتی مطالعه می‌کنم جزو دغدغه‌های من محسوب می‌شود اما در کنار آن سعی می‌کنم در دیگر حوزه‌ها و مباحث تخصصی که مورد علاقه‌ام است نیز، مطالعه داشته باشم.

 

چه میزان از اطلاعات و داشته‌های شما، از فضای مجازی کسب می‌شود؟ آیا اخبار و اطلاعاتی که در حوزه‌های مختلف در فضای مجازی منتشر می‌شود را پی‌گیری می‌کنید؟
در صورتی که اطلاعات و اخبار منتشرشده در فضای مجازی، قابل استناد باشد و نسبت به آن اطمینان داشته باشم، خبرهای آن را پی‌گیری می‌کنم.

 

مطالعه‌تان برای کسب آگاهی سطحی است یا با هدف یافتن اطلاعات عمیق به مطالعه می‌پردازید؟ به شکل دیگر اگر بخواهم سوالم را بپرسم از «بیکن» مدد می‌گیرم. «بیکن» معتقد است برخی کتاب‌ها را باید چشید، بعضی دیگر را باید بلعید و قلیلی را هم باید جوید و هضم کرد، شما چه کتاب‌هایی را می‌چشید، چه کتاب‌هایی را می‌بلعید چه کتاب‌هایی را می‌جوید؟
ما به عنوان کتابدار، باید آگاهی نسبی در تمامی زمینه‌ها و موضوعات داشته باشیم که موجب می‌شود کتاب‌های مختلف را بچشیم. اما در حوزه‌هایی که مورد علاقه‌ام است یا نسبت به آن دغدغه دارم خوانشی عمیق دارم. کتاب «ملت عشق» اثر الیف شافاک که در حال مطالعه آن هستم به نظر من کتابی بسیار زیبا و جذاب است.

 

با توجه به تجربیات گران‌بهایتان بفرمایید یک کتاب خوب را چگونه می‌توان تشخیص داد؟
در درجه نخست، کتاب را باید خواند و همچنین می‌توان از نقد‌هایی که نسبت به آن کتاب در سایت‌های مختلف،کتاب‌های دیگر و یا در نشست‌های گوناگون بیان‌شده تا حدودی درجه ارزش آن کتاب را تشخیص‌داد.
به عنوان مثال کتاب‌هایی مثل ادبیات کلاسیک نیازی به ارزشیابی ندارند و به طور کلی در درجه بالایی قرار دارند.عنوان نویسنده هم یکی از راه‌کارهای شناسایی کتاب خوب است.

 

دانشمند فرانسوی«مون تنی» می‌گوید برای رسیدن به عمق یک کتاب، باید آن را دوبار بخوانیم، شما به این نظریه معتقد هستید؟
بله، به نظر بنده نخستین خوانش کتاب به صورت سطحی و گذرا بوده و بخش‌های جذاب کتاب در دومین مرتبه خواندن نمود پیدا می‌کند و نسبت به آن درک کافی را به دست می‌آوریم.

 

چه شرایطی را برای دسترسی آسان به کتاب برای خود یا مراجعه‌کنندگان، پیشنهاد می‌کنید؟
برخی از مراجعه‌کنندگان تمایل دارند که کتاب‌ها را در درب منزل، همچون کتابخانه تلفنی رنگین کمان تحویل بگیرند، که این امکان در کتابخانه عمومی وجود ندارد.

 

نحوه عضویت در کتابخانه چگونه است؟ 
مدارک مورد نیاز برای افراد بالای 14 سال جهت ثبت‌نام و عضویت، یک قطعه عکس، شماره ملی و مبلغ 15 هزار تومان می‌باشد.
برای رده سنی 9 تا 14 سال هم مدارک ذکر شده فوق مورد نیاز است اما هزینه برای این افراد نیم بها خواهدبود.
نونهالان کمتر از 9 سال هم می‌توانند به طور رایگان به عضویت کتابخانه درآیند و تنها هزینه صدور کارت را پرداخت کنند.

 

صحبت پایانی
پیشنهاد من برای آنکه کودکان از همان کودکی با فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی آشنا شوند این است که والدین، خود بیشتر به کتاب‌خوانی توجه داشته باشند و برای فرزندانشان در این خصوص بیشتر وقت بگذارند و نسبت به مطالعه کتاب‌های مخصوص برای آنها اهمال نکنند.

Back to Top

Template Design:Dima Group