هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

حجه الاسلام علی کشوری 590x411 1

پیشرفت اسلامی(2)
شما گفتمان انقلاب را نیاموخته‌اید!

سمنان امروز- هفته گذشته وعده کرده بودیم که به تدریج بخش‌هایی از گفتگو با دبیر شورای راهبردی الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت را منتشر کنیم. اینک بخش نخست این گفتگو را از نظر می‌گذرانید. حجت‌الاسلام کشوری در گفتگویی که در پی می‌آید بر خطر تقطیع و تحریف سند چشم‌انداز بیست‌ساله تأکید می‌کند، از مشاجره‌اش با یکی از نواب رئیس مجلس می‌گوید و رفتار هوشمندانه رهبر انقلاب در قبال جریان توسعه‌گرا را شرح می‌دهد. شما را به مطالعه این گفتگو دعوت می‌کنیم:

 

چنان‌که از لسان بسیاری از بزرگان فکری-دینی کشور شنیده‌ایم، مشروعیت نظام جمهوری اسلامی ایران، در گرو زمینه‌سازی برای ظهور حضرت ولیعصر(عج) است؛ این در حالی است که در سند چشم‌انداز بیست‌ساله نظام جمهوری اسلامی، به عنوان بالادستی‌ترین سند نظام، هیچ سخنی از والاترین آرمان تشکیل حکومت، به میان نیامده است و در عوض، «توسعه» به عنوان نخستین هدف، تعریف شده است؛ به اعتقاد شما چرا در سند چشم‌انداز از تصریح بر زمینه‌سازی برای ظهور غفلت شده و توسعه جای این اصل اصیل را تنگ کرده است؟
به اعتقاد من، در ارتباط با سند چشم‌انداز بیست‌ساله یک تحریف اتفاق افتاده است؛ بدین‌معنا که کسانی غافلانه یا متعمدا، تمامی ابعاد این سند را مورد توجه قرار نمی‌دهند. سند چشم‌انداز بیست‌ساله واجد دو عبارت اساسی است که یکی از آن‌ها به طور معمول خوانده نمی‌شود و مغفول می‌ماند.
بخش‌های اساسی این سند از این قرار است که:«ایران کشوری است توسعه‌یافته با جایگاه اول اقتصاد[...]در سطح منطقه، با هویت اسلامی و انقلابی، الهام‌بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بین‌الملل»

 

سند چشم‌انداز و خطر «تقطیع و تحریف»
سند چشم‌انداز واجد قیدهایی همچون «توسعه‌یافتگی» و «هویت اسلامی و انقلابی» است و باید تمامی این قیدها مدنظر باشد؛ اما برخی از افراد، هنگام سخن گفتن درباره این سند بر توجه به قید توسعه‌یافتگی بسنده می‌کنند. نظیر همین رویکرد در ارتباط با سایر اسناد بالادستی نظام نیز اتخاذ شده است، رهبر معظم انقلاب پیش‌تر سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه را در قالب 80 بند ابلاغ کردند. در بند نخست این سیاست‌ها تأکید شده است که:«رشد اقتصادی شتابان و پایدار و اشتغال‌زا باید به‌گونه‌ای باشد که با بسیج همه‌ امکانات و ظرفیت‌های کشور، متوسط رشد ۸ درصد در طول برنامه محقق شود.»
در ذیل این بند، 79 بند دیگر نیز ابلاغ شده است اما دولت محترم و مشخصا شخص آقای نوبخت، هنگامی که از سیاست‌های ابلاغی رهبر معظم انقلاب سخن می‌گویند، عامدانه یا غافلانه- که البته به گمان من شبه‌عمدی در کار است- تنها به ذکر این مسأله بسنده می‌کنند که رهبر انقلاب خواهان دستیابی ایران به رشد 8 درصدی هستند. 
این تقطیع به روشنی انجام می‌شود و سپس مابقی مباحث حول الزامات نیل به رشد 8 درصدی ادامه پیدا می‌کند.

 

توسعه‌یافتگی با هویت اسلامی؛ مسأله این است!

نویسندگان اسناد توسعه نیز هنگامی که از سند چشم‌انداز بیست‌ساله سخن می‌گویند، اذهان را به این مسأله متذکر نمی‌سازند که در این سند، توسعه‌یافتگی در کنار هویت اسلامی و انقلاب مطرح شده است. آن‌ها تنها قید نخست را مبنای برنامه‌ریزی قرار داده‌اند. سند چشم‌انداز بیست‌ساله با تمامی قیدهایش سند چشم‌انداز است و نکته مهم آن است که توسعه با هویت ایرانی-اسلامی، مسأله‌ای شبیه به الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت است.

 

به دنبال چه نوع توسعه‌ای هستیم؟!
در سال نخست ابلاغ سند چشم‌انداز بیست‌ساله، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در خردادماه سال 1383 دیداری با رهبر معظم انقلاب داشتند. معظم‌له در این دیدار پرسشی را مطرح و پاسخی بدین شرح ایراد می‌کنند:«ما دنبال چه نوع توسعه‌ای هستیم؟ این نکته‌ی اساسی، در بحث‌های اقتصادی و غیراقتصادی جاری است. 
کسانی دنبال این هستند که حرفی را پرتاب کنند و ذهن مردم را از مسائل اصلی دور نگه دارند: مدل چینی، مدل ژاپنی، مدل فلان. مدل توسعه در جمهوری اسلامی، به اقتضای شرایط فرهنگی، تاریخی، مواریث و اعتقادات و ایمان این مردم، یک مدل کاملا بومی و مختص به خود ملت ایران است؛ از هیچ‌جا نباید تقلید کرد»

 

اعتراض رهبر انقلاب نسبت به مدل‌های رایج توسعه

رهبر معظم انقلاب در این سخنان از عبارت «پرتاب کردن حرف» استفاده و با این تعبیر به سخنان رایج درباره مدل‌های توسعه اعتراض می‌کنند.
بنابراین از منظر معظم‌له، نمی‌توان سند چشم‌انداز بیست‌ساله را با الگوهای رایج توسعه اجرایی کرد؛ بلکه به گفته ایشان ما نیازمند الگوی بومی ویژه‌ای هستیم که اقتضائات فرهنگی و تاریخی ما در آن لحاظ شده باشد. این اقدامی است که «باید» انجام شود.

 

شما گفتمان انقلاب را نیاموخته‌اید!
بیش از پنج سال پس از ابلاغ سند چشم‌انداز بیست‌ساله بنده برای حضور در نشستی به مجلس شورای اسلامی رفته بودم. در آن زمان رهبر معظم انقلاب، «پیشرفت و عدالت» را به عنوان گفتمان دهه چهارم انقلاب اسلامی مطرح کرده بودند. 
من در حاشیه نشست مذکور، گفتگویی با یکی از نواب رئیس یکی از مجالس سابق داشتم و به ایشان گفتم که بیایید برای تحقق گفتمان عدالت و پیشرفت کاری انجام دهیم. آن نایب‌رئیس محترم به بنده گفت که «من صلاح نمی‌دانم که گفتمان عدالت و پیشرفت به گفتمان اصلی مجلس تبدیل شود؛ بلکه سند چشم‌انداز بیست‌ساله باید گفتمان غالب مجلس باشد.»
من به ایشان عرض کردم که شما معنای بحث‌های مطرح در گفتمان انقلاب را نیاموخته‌اید؛ چراکه اگر شما معنای «عدالت» و «پیشرفت» را بدانید و در آن تدقیق بورزید، مغایرتی میان این گفتمان و سند چشم‌انداز نمی‌یابید.

 

گذار از مدل‌های برنامه‌ریزی موجود به سوی مدل‌های عدالت‌محور
طرح «گفتمان پیشرفت و عدالت» به معنی آن است که ما الگوهای پیشرفتی را که به دنبال عدالت نیستند نمی‌خواهیم و باید از آن‌ها عبور کنیم؛ و در مقابل نیازمند یک الگوی پیشرفت توأم با عدالت هستیم.
این امر، به معنای دگرگون ساختن مدل‌های برنامه‌ریزی به منظور نیل به مدل‌های عدالت‌محور است تا بدین واسطه «پیشرفت» و «عدالت» را در یک مدل واحد شاهد باشیم. از طرفی چنان‌که ذکر شد، رهبر معظم انقلاب فرموده‌اند که توسعه، مدل اجرایی بومی ویژه‌ای می‌طلبد. این سخن با تأکید ایشان بر استقرار گفتمان پیشرفت و عدالت مکمل یکدیگرند.

 

پیشرفت اسلامی؛ جانشین توسعه غربی
به اعتقاد من، تحریف تلقی صحیح از سند چشم‌انداز بیست‌ساله، این انگیزه را در رهبر معظم انقلاب برانگیخت که برای جلوگیری از این دست سوءاستفاده‌ها، حتی از واژه «توسعه» نیز استفاده نکنند و به جای آن «پیشرفت ایرانی-اسلامی» را بنشانند. 
این تدبیری بود که معظم‌له به منظور نمایاندن تفاوت‌های «توسعه غربی» و «پیشرفت اسلامی» اتخاذ کردند.

 

غفلت از مولفه «هویت اسلامی» در برنامه‌ریزی‌های کلان
حاصل کلام این که در سند چشم‌انداز، آینده ما لحاظ شده است اما کسانی نخواستند تصریح این سند بر ضرورت توجه به هویت ایرانی-اسلامی را در برنامه‌ریزی‌های کلان مورد توجه قرار دهند.

 

سخن شما معطوف به نحوه مواجهه با سند چشم‌انداز است؛ در حالی که نقد من مربوط به متن این سند است. با وجود توضیحات شما این پرسش هنوز مطرح است که چرا در حالی که مشروعیت نظام مقدس جمهوری اسلامی منوط به زمینه‌سازی برای ظهور است، سخنی از آرمان بلند شیعه در سند چشم‌انداز نرفته است؟ از طرفی حتی با توضیحات شما، در متن سندتوسعه بر هویت اسلامی تقدم یافته است و این بدان معنی است که توسعه در سند چشم‌انداز اهمیت بیش‌تری از هویت اسلامی دارد. آیا این یک نقیصه اساسی در سند چشم‌انداز نیست؟

اقدامات تکمیلی رهبر معظم انقلاب در سال‌های پس از ابلاغ سند چشم‌انداز به وضوح این معنا را می‌رساند که معظم‌له به دنبال آن بودند که الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت را مبنای اداره جامعه قرار دهند. 
در ارتباط با این سخن شما که توسعه در سند چشم‌انداز بر هویت اسلامی تقدم یافته است، لازم بذکر است که اگر مجموعه سخنان رهبر معظم انقلاب را در این حوزه مورد توجه قرار دهیم درمی‌یابیم که این رویکرد نوعی سرپرستی برای هدایت جریان توسعه‌گرای کشور بود.

 

دو راهکار اصلاح یک اندیشه نادرست
هنگام مخاطبه با جمعیتی به منظور متنبه ساختن آن‌ها در ارتباط با اندیشه نادرستشان؛ دو راهکار پیش روی ماست: نخست آن که در بدایت امر، سخن خود را به عنوان نقطه عزیمت تعیین کنیم و آن‌گاه بر مبنای سخن خود، اندیشه طرف مقابل را به چالش بکشیم. این راهکار، سطح اصطکاک بالایی ایجاد می‌کند و به لحاظ مدیریتی موجب فروکاست جذبه این تنبیه خواهد شد.

 

راهکار دوم؛ اثبات ناکارآمدی‌های یک اندیشه
در مقابل، اگر به عنوان راهکار دوم، اندیشه طرف مقابل را مبنا قرار دهیم و آن‌گاه به واسطه نقد اندیشه او و اثبات ناکارآمدی‌های این اندیشه، به سخن تأسیسی خود رسیدیم؛ افزون بر متنبه ساختن طرف مقابل، سطح اصطکاک کم‌تری با جامعه ایجاد خواهد شد. داستان حضرت ابراهیم(ع) در قرآن، نشان می‌دهد که آن حضرت از شیوه دوم بهره برده‌اند.

در شماره آتی، بخش‌های دیگری از سخنان حجت‌الاسلام کشوری در همین صفحه منتشر خواهد شد.

Back to Top

Template Design:Dima Group