هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

19125

ویژگی‌های هنر برقراری ارتباط
۷ گام تا برقراری ارتباط موثر

 

بسیاری از افراد در ارتباطات خود دچار مشکل هستند و بیشتر صحبت‌های آنها با دیگران بخصوص افراد خانواده به مشاجره و بگومگو ختم می‌شود. راهکارهایی برای ایجاد ارتباط مناسب بین افراد وجوددارد و از آنجا که ارتباط موثر یکی از ویژگی‌های انسان‌های موفق است و لزوم آن بر همگان روشن، از نظریات کارشناسی استاد«سعید بهرامی» دانشجوی دکترای مشاوره و مدرس دانشگاه در این زمینه بهره جسته‌ایم.

آنچه در پی می‌آید حاصل گفتگوی ما با استاد سعید بهرامی است که راهکارهای ایجاد ارتباط موثر را تشریح کرده‌است.

 

 

انواع ارتباط

ارتباطات از منظر کیفیت به ۳حوزه تقسیم می‌شود که شامل ارتباط ساده و معمولی، ارتباط مخرب و آلوده و ارتباط موثر است.
ارتباط ساده و معمولی: نوعی از ارتباط است که به شیوه کلامی و غیر کلامی برای رفع نیازها بین افراد شکل می‌گیرد. در این نوع ارتباط بیشتر جنبه نیاز و تبادل کاری مطرح و اصل و اساس آن بر مبادله اخبار است. ما معتقدیم ارتباط ساده سخت، تکنیکال و آموزشی نیست و تقریبا تمام ما در طول زندگی این نوع ارتباط را فرا می‌گیریم.
ارتباطات مخرب و آلوده: ارتباطات مخرب و آلوده زمینه‌ساز تخریب و آسیب است. در این نوع ارتباط دو طرف فشار و ترسی را بر هم وارد کرده و موجب بروز نگرانی می‌شوند. در ارتباط مخرب و آلوده نشانه‌هایی همچون سرزنش، نصیحت، تحقیر، بدگویی، غیبت،حسادت، تکبر و دشنام، پرخاش و .... دیده می‌شود. حتی امکان بروز جرم و جنایت نیز وجود دارد. زمانی که دو طرف شناخت کافی از هم ندارند و خوب یکدیگر را درک نکنند و یا کدورتی بین دو طرف ایجاد شده‌باشد بین طرفین چنین ارتباطی شکل می‌گیرد. در برخی مواقع این ارتباطات مخرب در ظاهر ارتباط دوستی است مانند ارتباط یک فروشنده مواد مخدر با یک نوجوان، اما در واقع حیله و فریب وجوددارد. در روابط عشقی نیز چنین ارتباطاتی دیده می‌شود و طرفین خود واقعی‌شان را نشان نمی‌دهند. اما در زندگی مشترک به مشکل برمی‌خورند و این فریبکاری آنها را دچار مشکل می‌کند. وقتی یکی از زوجین متوجه دروغ و یا پنهانکاری همسرش می‌شود دچار استرس و اضطراب، شک و ظن و بدگمانی می‌شود. نگاهش نسبت به زندگی بد شده و این نگاه در همه بخش‌ها تسری یافته و زندگی‌شان در مجموع دچار چالش می‌شود.
ارتباطات موثر و سازنده:این ارتباط دهها شاخصه دارد از مهترین آنها میتوان به نوع ارتباط اعتماد، اطمینان، باور و شناخت و احترام متقابل و مهربانی و گذشت نسبت به یکدیگراشاره نمود.

 

 

آنچه در ایجاد ارتباط موثر لازم و ضروری است

نخستین گام؛ شناخت
برای ایجاد یک ارتباط موثر در خانواده نخستین گام این است که اعضای خانواده، یکدیگر، علایق، خواسته‌ها و توانایی های هم را به درستی بشناسند. آسیب نخستی که در ارتباطات ایجاد می‌شود از عدم شناخت طرفین ناشی می‌شود. بر اساس عدم شناخت رفتاری انجام می‌دهیم که طرف مقابل را ناراحت می‌کند. این‌گونه بدون شناخت طرف مقابل و از ظن خود حرف‌هایی می‌زنیم که طرف مقابل انتظارش را نداشته و ناراحت می‌شود.هر چه اطلاعات ما در علم انسان‌شناسی و علم روان‌شناسی بالاتر باشد احتمالا ارتباط بهتری می‌تواند شکل بگیرد. بخش اعظم شکل‌گیری ارتباطات اشتباه از عدم آگاهی و شناخت نشأت می‌گیرد. عدم شناخت افراد را درمعرض آسیب و مشکل قرار می‌دهد.

 

ارائه اطلاعات؛ گام دوم
بعد از شناخت، اطلاعات نکته مهمی است. در پیشآمد مشکلات به جای ایجاد هر نوع تنش، ابتدا باید کسب اطلاعات و دانش کنیم که چرا چنین اتفاقی حادث شده‌است. در ارتباطات موثر آنچه خیلی حائز اهمیت است و باید در خانواده‌ها شایع شود اطلاع‌رسانی است. پیش از آنکه والدین از فرزند بپرسند باید فرزند اطلاع‌رسانی کند که کجا بوده و دلیل دیرکردش چه بوده‌است. در خانواده‌هایی که اطلاع‌رسانی و آگاهی‌رسانی نبوده و یا ضعیف است همیشه چالش وجوددارد. بخشی از مشکلاتی که منجر به روابط ناسالم می‌شود از عدم اطلا‌ع‌رسانی حادث می‌شود. عدم اطلاع‌رسانی زمینه‌ساز توهین، تحقیر، سوء ظن، غیبت و ... است.
آنچه در روابط برای ما آزاردهنده است و یا علاقمندی ما است باید به اطرافیانمان بگوییم. یکی از آسیب‌ها در روابط این است که طرفین انتظار دارند بدون آنکه از علاقمندی و یا تنفرهایشان بگویند طرف مقابل به این شناخت دست یابد و اصطلاحا میگویند خودش باید بفهمد.
باید طرف مقابل را از حساسیت‌هایمان مطلع کنیم و نباید انتظار داشته‌باشیم دیگران خود به این حساسیت‌ها دست یابند. از توانایی‌ها، علاقمندی‌ها و استعدادهایمان باید دیگران را آگاه سازیم. هنگامی که به دلیلی نمی‌توانیم راس ساعت مقرر در منزل حاضر شویم بهتر است قبل از ایجاد هرگونه ناراحتی و اضطراب و به دنبال آن ایجاد سوء ظن، دلیل آن را برای همسرمان بازگو کنیم و بدون آنکه وی را مضطرب سازیم از چالش‌های بعدی نیز پیشگیری کنیم. به خصوص در روابط والدین با فرزندان این بی‌اطلاعی بسیار مخرب است. والدین به دلیل تجربه و آگاهی بیشتر با آگاهی داشتن از شرایط فرزند بهتر می‌توانند از آسیب‌های احتمالی کودک پیشگیری کنند. فرزند اگر فرابگیرد که به والدین اطلاع‌رسانی کند والدین هشدارهای لازم را به او می‌دهند. اما والدین نمی‌توانند مدام از فرزند خود سوال بپرسند. افراد چندان از سوال استقبال نمی‌کنند اما اگر خودمان اطلاعات را بدهیم از چنین روندی پیشگیری می‌کنیم. وقتی همسران با ورود به خانه اطلاعات لازم را به هم منتقل کنند احساس اطمینان را ایجاد می‌کنند اما با سکوت و ایجاد سوال در ذهن طرف مقابل چالش ایجاد می‌شود. اگر طرف مقابل مدام بپرسد برای ما خوشایند نیست و اگر سوال نپرسد هم عدم اطمینان کم کم شکل می‌گیرد.

 

گام سوم؛ ایجاد زمینه برای رشد
ارتباطی ارتباط موثر است که طرفین به رشد و پیشرفت یکدیگر بیندیشند. وقتی دو نفر با مدرک دیپلم با هم ازدواج می‌کنند و پس از چند سال مرد دانشجوی دکترا می‌شود و همسرش کماکان دیپلم دارد به این معناست که فضای رشد را برای او ایجاد نکرده‌است و تنها به دنبال ارتقای خودش است. در برخی از خانواده‌ها والدین عنوان می‌کنند که تمام تلاششان برای موفقیت و ارتقای فرزندانشان است. این نشان‌دهنده ارتباطات ناسالم و عدم ارتباط موثر در خانواده است. چنین فرزندانی در جوانی نیز افراد متکبری می‌شوند که در ازدواج نیز ناموفق هستند. به دلیل این است که تربیتی به این شکل داشته‌اند و والدین آنها را این گونه پرورش داده‌اند و به آنها این گونه قبولانده‌اند که هرچه در خانه و خانواده است متعلق به آنها است و والدین تمام تلاششان برای او است. آنها به این باور رسیده‌اند که فقط او مهم است و چنین فردی در زندگی مشترک نمی‌تواند موفق باشد. پس نباید فرزند خود را این‌گونه تربیت و عادت دهیم و تمام اختیارات را در زندگی به وی واگذار کنیم. اینها نشان دهنده عدم ایجاد روابط موثر است چرا که باعث رشد کودکمان نشده بلکه موجب پسرفت وی نیز خواهدشد. این ایجاد غرور و خودپسندی در نوجوانان نتیجه تربیت بد خانواده‌ها است. نارسیسم و خودشیفتگی که موجب گرایش بیش از حد افراد به عکس سلفی شده‌است نیز ناشی از همین است. میل به خود دیدن و تنها بودن و ... حریم خصوصی‌شان را آنچنان گسترش می‌دهند که جایی برای دیگران باقی نمی‌ماند. هرچه حریم خصوصی بزرگ‌تر شود احتمال آسیب هم بیشتر می‌شود. چرا که شخص از عقل جمعی خود را محروم می‌کند. در مجموع ما درارتباط موثر باید به رشد یکدیگر بیندیشیم و باید در یك خانواده همه شهروند درجه یك محسوب شوند.

 

گام چهارم؛ همدلی و مهربانی

در ارتباطات موثر شاهد مهربانی و همدلی هستیم. طرفین درصدد خوشحال کردن هم برمی‌آیند. وقتی از مدت‌ها قبل به نوع هدیه و بسته‌بندی و سورپرایز همسرمان برای سالروز تولدش می‌اندیشیم نشان از مهربانی ما دارد و اینکه علاقمند به خوشحال کردن او هستیم. اما در ارتباطات غیر موثر اهمیتی به چنین موضوعاتی نمی‌دهیم و شاید سالروز تولد و تهیه کادو را هم فراموش کنیم. اما دغدغه خوشحال کردن اطرافیان در ارتباطات موثر دیده می‌شود و افراد می‌خواهند این‌گونه دامنه عشق را بزرگتر کنند.

 

گام پنجم؛ گذشت
تغافل و گذشت هم از دیگر نشانه‌های ارتباط موثر است. یعنی فرد نسبت به ایراد و مشکلی که گاهی پیش می‌آید و رویه نبوده گذشت می‌کند. عدم گذشت باعث می‌شود تا طرف مقابل با خود بیندیشد با چه فرد بی‌انصافی روبرو شده‌است. دکتر فاطمی‌نیا در کتاب خود قید می‌کنند که بیش از ۳۰درصد از دین مبین اسلام تغافل است. نادیده گرفتن و عدم کنکاش هم نکته مهمی است در ارتباط موثر که باید مهم تلقی شود.

 

گام ششم؛ صداقت
نکته بعدی صداقت است. عنوان می‌شود که لازم نیست همه موارد و جزئیات گفته شود اما بهتر است که دروغ نگوییم. برخی از موارد به مصلحت زندگی نیست که عنوان شود و باید به این موارد توجه داشت. اما مخفی‌کاری و پرده‌پوشی در زندگی ایجاد مشکل می‌کند و جزو ارتباطات موثر نیست. توصیه ما به خانواده‌های موفق این است که برای گوشی‌های خود رمز و پسورد نگذارند و اگر دلیلی بر این کار وجود دارد افراد خانواده باید از آن اطلاع داشته‌باشند. به خصوص همسران و اطلاع والدین از رمز گوشی فرزندان بسیار حائز اهمیت است. هنگامی‌که یکی از همسران حاضر به دادن رمز گوشی خود به همسرش نیست علامت سوال ایجاد می‌شود که با چه افرادی در تعامل است و چه محتویاتی در گوشی‌اش دارد که راضی به مطلع شدن همسرش نیست. صداقت در گفتار، رفتار و در تصمیمات و انتخابات می‌تواند به زندگی ما بسیار کمک کند.

 

گام هفتم؛ ارتباط موثر با همه؛ آری یا خیر؟!
ما با هر شخصی می‌توانیم یکی از انواع ارتباطات را داشته باشیم. آیا ما می‌توانیم با همه افراد ارتباطات موثر داشته‌باشیم؟ ما چنین وقتی نداریم. نمی‌توانیم با همه مهربان بوده، با همه صداقت داشته باشیم، راز دلمان را به همه بگوییم لذا نخستین افرادی که در ایجاد ارتباط موثر مهم هستند خانواده هستند. برخی از افراد در جامعه و در محل کار رفتار بسیار مناسبی دارند اما در خانواده این گونه نیستند. این رفتارها نشان دهنده این است که چنین افرادی در انتخاب ارتباطات خود دچار مشکل شده‌اند. مسیر غلطی را انتخاب کرده‌اند و خانواده که اولویت نخست در ارتباط موثر هستند را فراموش کرده‌اند. ارتباط موثر ابتدا باید با خود فرد آغاز شود و هر فرد از خود تصویر درست داشته و به خوبی خود را بشناسد. به فکر رشد و پیشرفت خود بوده، طرز تلقی خوب و درستی از خود داشته‌باشد. استعدادها و توانایی خود را شناخته و خود را سرزنش نکند. خود را تحقیر نکند و برای خود اسم نگذارد. به خودش توهین نکندتا دیگران هم عادت به توهین به او نکنند. خودآگاهی داشته و قدرت نه گفتن داشته‌باشد. در راه ارتقای عزت نفس و اعتماد به نفس خود کوشا باشد.پس ابتدا هر فرد باید تکلیفش را با خود روشن کند سپس به دنبال شکل‌گیری ارتباط موثر با خانواده برآید.
حوزه سوم ارتباط با همکاران،افراد بالادست، هم تراز و زیر دستان است. سازمان و محل کار، خانه دوم فرد است و دارای اهمیت نسبی است. اگر در محیط کار دچار چالش باشیم امکان دارد به خانواده هم سرایت کندیا مشکل خانواده به محل کار کشیده خواهدشد.
حوزه چهارم اقوام هستند که چند وقت یکبار آنها را می‌بینیم. باید بتوانیم تعامل خوبی هم با آنها داشته باشیم. در مرحله بعد ارتباط با همسایه‌ها و دوستان و .... اهمیت دارد. هرچه حوزه ارتباطات موثر افراد گسترده‌تر باشد بهتر است و همه از فرد به عنوان انسانی نیک یاد کنند. اما اگر فردی نتواند در همه حوزه‌ها به درستی ارتباط برقرار کند نشانه ضعف فرد است و نشان از شخصیت ناسالم فرد است.کیفیت روابط و سطح روابط هم پس حائز اهمیت است.

 

 

در پایان
ارتباطات سالم و موثر به سادگی ایجاد نمی‌شود و نیازمند تلاش است. ما معتقدیم ارتباط سالم یک مهارت، تکنیک و تاکتیک است که آموختنی و اکتسابی است. لذا باید به کلاس‌ها،کارگاه‌ها و مشاورهای خبره مراجعه کرد. باید مطالعه کرد و تحت آموزش قرارگرفت تا رشد کرد.
یکی از پیشنهادات برای آموزش شهروندی همین امر است. اما نه آموزش به هر شکل و سیاق، چرا که در نهایت نتیجه و عملکرد مهم است. خانواده‌ها هم باید مد نظر قرار دهند همان مقدار که برای بقیه علوم مطالعه می‌کنند باید برای علم زندگی و مهارتهای زندگی مطالعه کنند و به مراکز مشاوره مراجعه کنند. افراد برای بسیاری از امور ساده زندگی از چندین مشاور کمک می‌گیرند اما برای امر مهمی چون تربیت کودک و همسر داری و ارتباط موثر با دیگران از مشاور غفلت می‌کنند که جای بسی تعجب است.
افراد ناموفق مبتنی بر تجربه‌های شخصی تصمیم می‌گیرند و پیش می‌روند اما، ما معتقدیم ارتباطات موثر با تجربیات شخصی شکل نمی‌گیرد بلکه با تجربه‌های جمعی و مطالعاتی که در دنیا انجام شده‌است و مبتنی برتحقیق و پژوهش به نتیجه می‌رسد. ارتباطات علم پیشرفته‌ای است که باید بر بستر آکادمیک شکل بگیردو سلیقه‌ای نیست.
در پایان ضمن آرزوی داشتن خانواده‌ای توام با آرامش و زندگی در مسیر موفقیت همه خوانندگان عزیز را به تلاش مستمر در مسیر یادگیری مهارت‌های زندگی و بهره‌مندی از دانش و تجربه مشاوران مجرب و دانشمند دعوت می‌نمایم .

انتهای پیام /

Back to Top

Template Design:Dima Group