هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

زلزله396 Small

پیش از غافلگیر شدن، مانورها را جدی بگیریم

زلزله... قربانیان زلزله... آوار... آواربرداری... پس‌لرزه... سگ‌های زنده‌یاب... گروه‌های امداد و نجات... همه این‌ها واژه‌هایی هستند که با وقوع یک حادثه زلزله در سطح کشور، بارها می‌شنویم. از چند ریشتری زلزله و کانون زمین‌لرزه می‌پرسیم. از تعداد جان‌باختگان جویا می‌شویم و ناراحت افرادی می‌شویم که اعضای خانواده‌شان را در حادثه از دست داده‌اند.


از ایمن نبودن ساختمان‌های مسکونی، تجاری و ... سخن‌ها گفته می‌شود. شاید اگر زیرساخت‌های کشور اصولی‌تر بود، ساختمان‌ّها بر اساس قوانین مربوطه، ایمن ساخته می‌شد از تعداد جان‌باختگان و نیز آسیب‌دیدگان کاسته می‌شد. زلزله را می‌توان فاصله‌ای بین دو خواب دانست. 
قبل از زلزله مسئولین و مردم در خواب هستند و فکر زلزله در مخیله‌شان نمی‌گنجد، که اگر در خواب نبودند برای آمدنش کمی مهیا می‌شدند، با فراهم‌کردن زیرساخت‌های مناسب، آموزش‌های اصولی و ...
زلزله همچون آلارم ساعت چرت همه را پاره می‌کند. همه به فکر ایمن‌سازی منازل می‌افتند. می‌خواهند پناه‌گیری را بیاموزند. فراخوان عمومی برای کمک به مردم آسیب‌دیده و اعلام آمار جان‌باختگان اذهان عمومی را آشفته می‌کند. اما کافی است چند صباحی بگذرد تا دوباره همگی به خواب برویم و فراموش کنیم که بر روی گسل کشورمان بنا شده‌است که می‌توان با تمهیداتی از آسیب در امان ماند، که از بلایای طبیعی گریزی نیست اما آمادگی روبرویی می‌طلبد.
8آذر روز ایمنی در برابر زلزله در مدارس است که به برگزاری مانور در همین زمینه اختصاص دارد. مانورهایی که گاه جنبه تفریحی به خود می‌گیرد و دانش‌آموزان و کادر اجرایی، بدون آن‌که از چرایی برگزاری مانور مطلع باشند به خنده و تفریح دقایق را می‌گذرانند. به همین بهانه با پژمان قرائیان کارشناس ارشد مدیریت بحران، سوانح طبیعی گفتگوی کوتاهی داشته‌ایم که در پی می‌آید:

 

ایران کشوری حادثه‌خیز
40 نوع حادثه طبیعی در دنیا رخ‌می‌دهد که 30 مورد از این حوادث در کشور ما هم اتفاق می‌افتد. واقعیت این است که 97درصد شهرهای کشور در معرض زلزله و 600 شهر در معرض سیل هستند. همه این‌ها می‌تواند شرایط حادثه‌خیزی کشور را تشریح‌کند که گریزی هم از این حوادث نمی‌توان داشت. 
بیشترین آسیب‌های وارده از حوادث زلزله، زمین‌لرزه، فرونشست، خشکسالی و سیل به کشور وارد می‌شود.
اما تنها این حوادث نیستند که آسیب‌رسان هستند بلکه خطاهای انسانی، حوادث کارگاهی و جاده‌ای هم آسیب‌های جبران‌ناپذیری وارد می‌کنند.
هرچند حوادث جاده‌ای کاهش یافته‌است اما بازهم هر 35-30 دقیقه یک نفر در حوادث جاده‌ای جان خود را از دست می‌دهد. این آمار نگران‌کننده‌ای هست.


آمادگی برای استقبال از حادثه
باید ببینیم مردم برای مواجهه با حوادث طبیعی و یا کارگاهی و صنعتی چه میزان آمادگی دارند. بخشی از این آمادگی مربوط به زمان حادثه و بخشی به پیش از آن مرتبط می‌شود. طبق یک تحقیق علمی، مردم ایران با تمام مخاطرات و حوادث طبیعی که تهدیدشان می‌کند تنها 9درصد آمادگی مواجهه با حوادث طبیعی را دارا هستند! 9درصد از مردم می‌دانند در شرایط اضطراری و مواجهه با خطرات چه واکنشی باید نشان بدهند.

 

اهمیت آموزش کمک‌های اولیه
نخستین عامل مرگ و میر در کشورمان بیماری‌های قلبی عنوان شده‌است. اگر فردی دچار سکته قلبی شود، هر یک دقیقه‌ای که از ایست قلبی‌اش می‌گذرد، نزدیک به ده درصد از برگشت بیمار کاسته می‌شود.
این موارد نشان می‌دهد که چه میزان فرصت محدودی برای احیا و کمک به فردی که سکته کرده‌است وجود دارد.متوسط رسیدن آمبولانس در تمام دنیا 8 دقیقه است. 
یعنی در بهترین حالت ممکن اگر منتظر رسیدن آمبولانس باشیم تنها 20درصد امید به بازگشت فرد سکته کرده وجوددارد و اگر در دو دقیقه نخست بتوانیم فرد را احیا کنیم احتمال بازگشتش به 90درصد افزایش می یابد. آموزش‌های کمک‌های اولیه بسیار می‌تواند مفید فایده واقع‌شود.
بحث دیگری که در امر آموزش مهم است، حریق و مدیریت آن است. بعنوان مثال اگر موتورخودرو آتش بگیرد و به داشبورد برسد بین 8 تا 12 دقیقه بعد تنها اسکلت خودرو باقی خواهدماند. باید این اطلاعات را داشته‌باشیم و پیش از آن‌که اتفاقی رخ دهد خاموش‌کننده‌های دستی را خریداری کنیم و طریقه استفاده را هم فرابگیریم.

 

حادثه برای همه است
بهتر است بدانیم هیچ‌کدام از افرادی که در حادثه‌های برخورد قطار، زلزله کرمانشاه و یا حوادث دیگر جان خود را از دست دادند چنین اندیشه‌ای نداشتند که دچار چنین اتفاقاتی خواهندشد. اما بعید نیست که ما نیز به این حوادث دچار شویم .

مانورها اصولی برگزار می‌شوند؟
بهترین و موثرترین راهکار افزایش یادگیری و مهارت و آمادگی در برابر بلایای طبیعی برگزاری مانورها است. ما معتقدیم برای مواجهه با بلایا، با حرف زدن و تنها آموزش‌های تئوری فردی توانمند نخواهدشد. اما باید مانورها به شکل علمی‌تری برگزارشوند. جنبه پژوهشی و علمی مانور باید دیده‌شود.
به این معنا که به اختصاص زمانی برای زنگ مانور و تنها پناه گرفتن دانش‌آموزان اکتفا نکنیم. نخست آن که افراد باید تحت آموزش‌های علمی قراربگیرند. بعنوان مثال وقتی عنوان می‌شود که در چارچوب در پناه بگیرید با این تفکر در یک کلاس چهل نفری، امکان آسیب‌دیدگی تعداد زیادی دانش آموز هنگام هجوم بردن به سمت چارچوب در وجوددارد. اگر گفته می‌شود زیر میز پناه گرفته‌شود آیا به اندازه کافی میز وجوددارد؟ 
یا صندلی فضا و سطحی برای پناه گرفتن دارد؟! و اگر هم موردی را می‌گوییم در زمان مانور حتما انجام بدهیم و مانورها را تکرار کنیم.برای کشوری که به این میزان حادثه‌خیز است برگزاری مانور سالی یکبار و یا هر فصل یک مرتبه، راه‌گشا نخواهدبود.

 

مانورهایی ساده اما با تعداد زیاد
پیشنهاد من این است که از برگزاری پیچیده مانورها اجتناب کنیم و در عوض بر تعداد برگزاری مانورها بیفزاییم.
وقتی مانوری شامل پناه‌گیری، حریق، کمک‌های اولیه و ... می‌شود برگزاری آن، مشارکت چندین بخش را می‌طلبد که برگزاری چندین مرتبه‌ای آن دشوار و پیچیدگی آن، مانعی برای برگزاری‌ دوره‌های بعد خواهدبود.
بهتر است هر مرتبه یک مانور خاص مانند مانور حریق یا مانور پناه‌گیری برگزارشود اما برگزاری مانور تداوم داشته‌باشد. پیشنهاد این است که مانورها تنها در حوزه زلزله نباشد، برای کمک‌های اولیه، سیل، آتش‌سوزی و ... هم می‌توان مانور برگزار کرد و از تک بعدی بودن باید احترازشود.
برای تمامی مولفه‌های بلایای طبیعی می‌توان مانور برگزارکرد و مهارت‌ها را افزایش داد. هنگام مواجهه با حوادث، آموزش‌ها کاربردشان مشخص خواهدشد. باید وسایلی که در شرایط اضطراری می‌تواند کمک حال ما باشد را نیز فراهم آوریم.

 

حادثه غم‌انگیز کرمانشاه و یک تلنگر
زلزله کرمانشاه، حادثه غم‌ا‌نگیز و دلخراشی بود که همه را ناراحت و متاثر کرد. اما در علوم مدیریت بحران حوادث نباید تنها منجر به ابراز ناراحتی شود. درست است که ناراحت می‌شویم اما در نهایت باید منجر به مداخله شود. 
مداخله‌ای که بتواند ما را آماده‌تر کند. تلنگری به جامعه واردکند. حادثه پلاسکو، حادثه هفت‌خوان دامغان و زلزله کرمانشاه یک تلنگر است. 
اما سوال این است که چرا با تمام آمارهایی که عنوان شد و این واقعیت که کشور حادثه‌خیزی داریم موضوع ایمن‌سازی و مدیریت شرایط اضطراری برای افراد، جدی تلقی نمی‌شود؟ 
ایمنی سازه موردی است که باید به آن توجه کرد و آموزش‌ها را جدی‌تر و عملی‌تر دنبال کنیم.

 

کردهای حادثه دیده را فراموش نکنیم
چند روزی از حادثه کرمانشاه می‌گذرد و در اذهان کمرنگ‌تر از روزهای نخستین حادثه شده‌است. پرداختن به این موضوع از سوی رسانه‌ها هم کمتر صورت می‌گیرد.
اما مردم آسیب‌دیده کرمانشاه کماکان نیازمند کمک هستند بخصوص کمک‌های روحی- روانی هرچه می‌گذرد نیازهای حمایتی افزایش می‌یابد چرا که از تعداد نیروهای امدادی در این مناطق کاسته می‌شود. اما آنچه لازم است برآن تاکیدشود هماهنگی با ستاد مدیریت بحران برای هرگونه کمک است. 
شهروندان بهتر است از حضور در مناطق زلزله‌زده بدون هماهنگی با ستاد مدیریت بحران اجتناب کنند که این حضورهای بدون هماهنگی، خود آسیب تلقی می‌شود.

 

ارزیابی کمی و کیفی مانور
مانورهای مختلف از طریق دستگاه‌هایی که برگزار می‌شود ارزیابی هم می‌شود اما نمی‌توان با اعداد و ارقام برگزاری مانورها را بررسی کرد. اما آن‌چه مشخص است این است که تعداد مانورها در حال افزایش است. اما پیچیدگی حوادث و تعداد رخدادها هم بیشتر از گذشته شده‌است.
اما شکل مانورهای ما تغییری نداشته‌است و همان شکل ساده گذشته را داراست.تنها راهی که می‌توان از کنار حوادث به سلامت گذشت برگزاری علمی پژوهشی تعداد زیادی مانور در سطح کشور است. راهکار دیگر محله‌محور بودن مدیریت بحران است. واقعا امکان‌پذیر نیست که هر حادثه‌ای رخ دهد دولت پاسخ دهد .
در حوزه دولتی باید مردم سازماندهی شوند و خود مردم به نوعی نسبت به بحران‌ها پاسخ دهند. این موضوع دلایل علمی هم دارد.

 

قشر آموزش‌پذیر
تاثیرگذاری مانورها برای افراد خردسال بیشتر است و بهتر است مانورها در مهدکودک‌ها برگزارشود. اگر بخواهیم به شرایط آرمانی برسیم باید در مدارس درسی با عنوان مدیریت شرایط اضطراری گنجانده شود. در دانشگاه‌ها باید واحد درسی با همین عنوان وجودداشته باشد. 
به امید روزهایی آرام و به دور از حادثه

Back to Top

Template Design:Dima Group