هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

دیوار

دیوار مهربانی فروریخت!

داستان یک طرح که نیمه‌کاره‌مانـد

«نیاز نداری بذار، نیازداری بردار» این دو جمله یا عبارت 6 کلمه‌ای مدتی بر سر زبان‌ها بود و بر دیوارهایی حک شده‌بود که قراربود مهربانی را فریادبزنند. موجی به راه افتاد که همچون سونامی تمام شهرهای کشور را دربرگرفت. آنچنان که دیوار مهربانی از دیوار چین و برلین هم مشهورتر شد.

طرحی که با رنگ‌آمیزی یکی از دیوارهای شهر و نصب تابلوی «نیاز نداری بذار، نیازداری بردار» و الصاق چند میخ و چوب‌لباسی و ایجاد چند طبقه، در روزهای سرد زمستان سال 94، به طرحی ملی بدل شد تا نیازمندان در روزهای سرد سال، تن‌پوش و پاپوشی داشته‌باشند. این طرح مردمی و خودجوش که در زمان کوتاهی، در تمامی شهرها تسری یافت، در خارج از مرزها نیز، از آن استقبال شد و چندین کشور بواسطه این طرح نسبت به جمع‌آوری کمک‌های مردمی اقدام‌کردند. گزارش‌های بسیاری از روزنامه‌های جهان همچون گاردین و نیویورک‌تایمز هم در تحسین شهروندان از اجرایی شدن این طرح در روزگاری که نسبت به ایرانیان، کم‌لطفی‌ها ادامه‌داشت، جالب توجه و حاکی از اتفاقی میمون‌بود.

 

 

ایده نخستین دیوار مهربانی
ایده اولیه دیوار مهربانی به دو نفر نسبت داده شده‌است. نخستین تصاویر از دیوار مهربانی از شهر مشهد در جوامع مجازی منتشر شد و به سرعت در دیگر شهرها گسترش‌یافت. در مصاحبه‌ها و گفتگوهایی که از این شخص و چرایی این کار منتشرشد نامی از وی ذکرنشد. اما مدتی بعد این ایده را به «اُرد» نسبت دادند. گفته می‌شود وی در سال 1390 یعنی 4 سال پیش از اجرایی شدن طرح دیوار مهربانی، چنین گفته‌است: «دیوارهای سرزمینم ایران، باید رنگ مهر و مهربانی بر خود بگیرند.» «ایرانیان همواره در جهان پرچم‌دار مهر و مهربانی بوده‌اند... آنهایی که مهر ورزیده‌اند، جاودانه شده‌اند... و چه زیباست فصل رویش مهر و دوستی... دیوارهای ایران شهرمان را با مهر پرشکوفه کنیم و آنچه داریم را بر آن بیاویزیم و به هم ببخشیم ... این گام کوچک امروز ما، یادگاری باشکوه خواهد بود برای فرزندانمان و دودمان‌های پسین، از مردم مهرورز زمانه ما ... همدیگر را عاشقانه دوست بداریم که سفر زندگی کوتاه است ...» 
به هر ترتیب این ایده شکل‌گرفت و در زمانی کوتاه و در حرکتی خودجوش در بیشتر شهرهای کشور اجرایی شد.

 

از دیوار مهربانی تا یخچال مهربانی
در دیوار مهربانی، لباس، کیف و کفش و دیگر وسایلی گذاشته می‌شد تا هر فرد آنچه را نیاز دارد، بردارد اما در طرحی مشابه در برخ از شهرها یخچال‌هایی هم تعبیه‌شد تا نسبت به خوراک و تغذیه افراد نیازمند هم کمک‌ها جمع‌آوری و وظایف انسانی انجام‌شود.

 

طرح در نیمه راه
در ابتدای راه، لباس‌های نو، کهنه و وسایلی نه‌چندان نو زینت‌افزای دیوار مهربانی شدند و آنها که نیازمند بودند هر از گاهی از کنار این دیوار گذر می‌کردند تا آنچه که برایشان کاربرد دارد را به عنوان هدیه از دیگر هموطنان‌شان بپذیرند. نظرات در این راه زیاد بود. موافقان و مخالفان این طرح هم زیادبودند. عده‌ای چنین کاری را مخالف کرامت انسانی می‌دانستند و عده‌ای دیگر تحقیر نیازمندان توسط جامعه را دست‌مایه‌‌ای برای مخالفت با این طرح قرارداده بودند. سوء‌استفاده افراد سودجو و آن‌هایی که در این میان، مغازه‌هایشان را با این اجناس مستعمل، انباشته‌می‌کردند یا معتادانی که بدون نیاز، وسایل را با خود با نیات مختلف، می‌بردند از دلایلی بود که عده‌ای در مخالفت با ایجاد و ادامه این طرح عنوان می‌کردند. اما از آن‌سو، طرفداران طرح، معتقدبودند با حمایت مردمی می‌توان افرادی را از شر سرمای زمستان رهانید تا کفش و بالاپوشی برای سپری کردن روزهای سرد داشته‌باشند. دیوار مهربانی با شور و حرارت زیاد در بسیاری از شهرها فراگیرشد اما دیری نپایید که از دیوار مهربانی چیزی جز چند میخ بر دیوار و نوشته‌ای که نیمی از آن هم ناخواناست، برجای نمانده‌است. مهربانی از این دیوارها رخت بربسته‌است و گویی تمام نیازمندان در این روزهای سرد، نیازی به حمایت ندارند و یا شرایطی در جامعه حاکم شده‌است که نیازمندی دیگر به چشم نمی‌خورد.

 

دیواری که فروریخت
به راستی این همه شور و شوق به یک‌باره چرا در میان راه، فرونشست؟! ایده‌ای که حتی در کشورهای دیگر هم، از آن بهره‌برداری شد چرا در شهرهای ما مسکوت ماند؟! 
سیدمحمدمیرعماد‌ معتقداست عدم اطلاع‌رسانی در خصوص اقدامات دیوار مهربانی و تهییج عمومی یکی از دلایل عدم اقبال نسبت به این امر خیر است. این کارشناس روانشناسی می‌گوید بسیاری از افراد نمی‌دانند چگونه و از چه طریق می‌توانند کمک‌هایشان را به مردم نیازمند برسانند. چگونه شهروندان در جشن‌های نیکوکاری و عاطفه‌ها، حضوریافته و کمک‌های خود را به نیازمندا اهدا می‌کنند؟! این نشان‌دهنده ضعف رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی است. وقتی شهروندان در یک مقطع احساس وظیفه می‌کنند و کمک‌های خود را گسیل می‌دارند اما حمایت‌هایشان دچار فراز و نشیب می‌شود باید علت را در کم‌کاری رسانه‌ها جست که نتوانسته‌اند کمک‌ها را در مسیر درست هدایت‌کنند. رسانه‌ها رسالت خود را در این زمینه فراموش کرده‌اند.

 

طرحی که هیجانی شروع شد اما..
اما یکی از شهروندان دلیل عقیم ماندن این طرح را هیجانی بودن طرح می‌داند و می‌گوید: ایده اجرایی شدن دیوار مهربانی جالب و در خور توجه بود. اما نکاتی در این طرح مغفول ماند که شاید از دلایل عدم ادامه‌یافتن این طرح باشد. آنها که این دیوار را برپا کردند هیچ فکری برای افراد دله‌دزد و یا افراد معتاد کرده‌اند؟!
یکی از فعالان اجتماعی نیز این طرح را به‌دور از هرگونه مطالعه و آسیب‌شناسی عنوان‌کرد و گفت: طرح‌های این چنینی که شتاب‌زده اجرایی می‌شوند، در ابتدا شهروندان را به‌طور احساسی با خود همراه می‌کنند اما مسائل اجتماعی را مرتفع نخواهدکرد چرا که برون‌رفت از چنین آسیب‌ها و مشکلاتی، مطالعات، دانش و تجربه وافری می‌طلبد. عدم ماندگاری طرح‌های این چنینی از بی‌ریشه بودن آن حکایت دارد. وقتی در شروع طرح، پیگیری طرح و آینده آن ترسیم نشده‌باشد و برنامه‌ای برای آینده آن متصور نباشیم نباید انتظار ادامه‌دار بودن آن را داشته‌باشیم. 
در سوی دیگر برخی به همین میزان هم از اجرایی شدن طرح احساس رضایت داشتند. این‌که شهروندان به هر ندایی، پاسخ می‌دهند و بسیار مسئولانه نسبت به جامعه و اطراف خود عمل می‌کنند جای تقدیردارد اما کار تیمی یک هدایت‌کننده قوی می‌طلبد که از هدررفت سرمایه‌ها جلوگیری کند. نظریه نظارت و فرهنگ‌سازی مسئولین در طرح مردمی دیوار مهربانی، نظریه دیگری است که برخی معتقدند با این شیوه می‌توان از مسکوت ماندن چنین طرح‌هایی پیشگیری کرد.

 

آنچه مهم می‌نماید
دیوارها هستند. زمستان سرد در پیش است. نیازمندان منتظر حمایت هستند. عدم حمایت از نیازمندان در کوران سرمای زمستان شاید اتفاقاتی که در سال‌های گذشته، برای افراد بی‌بضاعت رخ‌داد که در سوگ جان سپردن تعدادی از هموطنان بی‌خانمان عزادار شدیم، تکرار شود.

Back to Top

Template Design:Dima Group