هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

167 2

تعهدگرایی زوجین عاملـی برای تحکیم بنیـان خانـواده

۱۷ بهمن‌ماه در تقویم رسمی کشورمان به عنوان روز خانواده نام‌گذاری شده‌است. در اسلام و نیز در فرهنگ کشورمان نهاد خانواده بسیار مقدس است. موضوع بحث این شماره چگونگی تحکیم بنیان خانواده است که خانم دکتر قوشچیان مواردی را در این خصوص عنوان کرده‌اند.

سیستم خانواده
صحبت از خانواده که می‌شود نگاه سیستمی مطرح می‌شود و در سیستم هیچ فردی نسبت به دیگری برتر ندارد. در دیدگاه سیستمی، مجموعه‌ای از نقش‌ها فرآیندی را ایجاد می‌کنند که اثر بخشی سیستم منفک از اجزای آن دیده می‌شود. می‌توان گفت در خانواده نقش خانم و آقا برابر است اما ظرافت و مهارتی که یک خانم در جامعه امروزی ما متناسب با جنسیتش و متناسب با تغییر سبک زندگی باید کسب‌کند، بیشتر است. به عنوان مثال یک خانم متناسب با تغییر سبک زندگی، مضاف بر نقش همسری و مادری، کارمندی شده‌است که باید مهارت‌های زندگی همچون مدیریت زمان، مهارت اجتماعی، اعتمادبه نفس و مهارت‌هایی که متناسب با مهارت‌های ده‌گانه اجتماعی است را کسب کند، اگر تمایل داشته‌باشد هر سه نقش در زندگی‌اش را به خوبی ایفانماید. چه بسا کوتاهی در هریک از این نقش‌ها عوارضی را به دنبال دارد که به مراکز مشاوره برای حل مشکل‌شان مراجعه می‌کنند.

نقش کدام جنسیت در تحکیم بنیان خانواده پررنگ‌تر است
پس با این تفاسیر شاید گفته شود که ٱقایان نقش پایین‌تری دارند! اما نمی‌توان به صراحت چنین موردی را عنوان نمود. یک خانم در سیستم زندگی می‌تواند با بکاربردن اولویت‌های زندگی همچون همسری، والدی و فرزندی یک مشاوره خبره برای همسرش باشد تا مرد زندگی یک ایفاکننده امور باشد. اجرائیات کارها هم زمان‌بر است و هم نیازمند مهارت است. پس اگر خواسته باشیم به دنبال برتری نقش مرد و یا زن در زندگی باشیم باید گفت برتری متعلق به هیچ‌کدام نیست. بلکه متناسب با نیرویی که هر کدام به طرف مقابل‌شان می‌دهند قابل توجه و مهم تلقی می‌شود. مانند این‌که گفته می‌شود آیا در یک سازمان مدیر، عامل پیشرفت و موفقیت بوده‌است؟ مدیر تنها هدایت‌کننده و واردکننده تفکرات است. اما اگر تفکرات در مرحله اجرائیات موفق نمی‌شد، تفکرات بر روی کاغذ باقی می‌ماند. در دیدگاه سیستمی پویایی یک سیستم نشان از تحکیم، پایداری و موفقیت یک سیستم است و متکی به فرد نیست. سبک‌های مردسالاری یا زن سالاری سبک‌های سیستمی نابهنجار تلقی می‌شوند.

عوامل تحکیم در بنیان خانواده
یکی از عواملی که در تحکیم بنیان خانواده می‌تواند نقش موثری داشته باشد تمام فرآیندهای رشدی است که یک فرد پیش از تشکیل خانواده طی کرده‌است. پیش از نقش همسری و والدی هر شخصی نقش‌های دیگری در زندگی‌اش داشته‌است. فردی که متناسب با سن خود رشد نیافته باشد نمی‌تواند نقش همسری و والدی را نیز به خوبی ایفا کند و نمی‌توان از چنین شخصی انتظار گذشت داشت. نخستین عاملی که در تحکیم بنیان خانواده موثر است میزان رشد افراد پیش از ورود به سیستم خانواده است. به همین علت افراد را به مشاوره پیش از ازدواج دعوت می‌کنیم.

کسب مهارت‌های زندگی و رسیدن به بلوغ عامل تحکیم خانواده
در یک جمله می‌توان گفت میزان رشد مهارت‌های اجتماعی متناسب با سیستم جدیدی که هر فرد وارد آن می‌شود در تحکیم آن سیستم بسیار حیاتی است.
افراد باید از لحاظ بلوغ فکری در سطح بالایی باشند. متاسفانه در برخی از افراد به جای معیارهای اساسی در تحکیم خانواده، مدهای امروزی مهم تلقی می‌شوند. سومین عامل معیارهایی هستند که به بلوغ و پختگی افراد مربوط هستند نه مدگرایی و موارد عینی.

معنویت و خانواده موفق
دیدگاهی که ما در معنویت داریم بلوغ فکری است که ریشه در اصالت فطری دارد. یکی از ریشه‌های معنویت می‌تواند مذهب باشد. خانواده‌هایی که ریشه معنوی دارند در تحکیم بنیان خانواده موفق‌تر هستند. به عنوان مثال یک خانم از کار کردن بیش از اندازه همسرش به علت رسیدن خود به خواسته‌های شخصی‌اش ابراز ناراحتی می‌کند و فطرت خود را در نظر می‌گیرد و نه معیارهای غیر انسانی. میزان پختگی و بلوغ فطری افراد در تحکیم خانواده نیز می‌تواند موثر باشد.

مهارت‌هایی که هر فرد باید کسب کند
مهارت‌های بسیار زیادی در تحکیم خانواده نقش دارند. یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها مهارت ایجاد همدلی است. در بسیاری از خانواده‌ها مهارت همدلی رشد نیافته‌است و یکی از زوجین یا حق‌السکوت می‌دهد و مدام با چشم گفتن خود را ضعیف می‌کند- که در خانم‌ها به خاطر بالابودن حس عاطفی زیاد مشاهده می‌شود- یا یکی از زوجین فقط به دنبال این است که طرف مقابلش بدون هیچ دلیلی همیشه با وی و عقایدش موافقت نماید.
مهارت خودآگاهی از دیگر مهارت‌ها است. برخی از افراد بدون خودآگاهی وارد سیستم خانواده می‌شوند. یعنی شخص هویت فردی‌اش به درستی شکل نگرفته‌است. وقتی شخصی خودش و اهدافش را نمی‌شناسد چگونه می‌تواند موجب رشد طرف مقابلش بشود؟!
مهارت دیگری که بسیار می‌تواند در تحکیم خانواده نقش داشته‌باشد برنامه‌ریزی است. در جامعه پیچیده امروزی بدون برنامه زندگی کردن، عقب ماندن از قافله را به دنبال دارد. پویایی در خانواده‌های بدون برنامه از بین خواهدرفت. در خانواده‌های فاقد برنامه مشاهده می‌شود که در اوایل زندگی شور و نشاط حاکم است اما پس از چندی به علت نداشتن برنامه و هدف زندگی به سردی می‌گراید. برای پیشگیری از خستگی و وجود نشاط همیشگی خانواده‌ها باید برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند مدت داشته باشند.
یکی دیگر از مهارت‌ها این است که بلوغ فکری چنان باشد که فرد به جای تنوع‌گرایی به سمت تعهدگرایی برود. در سیستم مقدس خانواده تعهدگرایی بسیار حائز اهمیت است. خانم و آقایی که نسبت به سیستم خانواده تعهد نداشته‌باشند نمی‌توانند نسبت به بقا و تحکیم آن نقش موثری داشته‌باشند. معیارهای اخلاقی همچون صداقت، ایمان و شعور اخلاقی منجر به تعهد اخلاقی می‌شوند.
درک متقابل، دلبستگی و نوع سبک ارتباطی از دیگر مواردی است که می‌تواند منجر به تحکیم بنیان خانواده شود. سبک ارتباطی بسیار مهم است و با ورود به سیستم خانواده و متناسب با شرایط آن، باید سبک ارتباطی تعریف شود.

انواع سبک‌های ارتباطی
سه نوع سبک ارتباطی وجوددارد. سبک ارتباطی منفعلانه، سبک ارتباطی پرخاشگرانه و سبک ارتباطی جرأت‌ورزانه از انواع سبک‌های ارتباطی شناخته می‌شوند.
- سبک ارتباطی منفعلانه: در این سبک، شخص نقش خود را نادیده گرفته و در همه حال به چشم گفتن در مقابل خواسته‌ها و نظریات طرف مقابل‌شان اکتفا می‌کند. در اصطلاح عامه گفته می‌شود این فرد مدام حق‌السکوت می‌دهد. اما یک سوال: هنگامی‌که من خودم را دوست نداشته باشم چگونه می‌توانم دیگری را دوست داشته‌باشم؟! پس این فرد به صورت موقت طرف مقابلش را راضی نگاه می‌دارد و هیچ هدف بلندمدتی در زندگی مشترک ندارد.
- سبک ارتباطی پرخاشگرانه: در این سبک ارتباطی طرفین به یکدیگر برچسب می‌زنند. پرخاشگری و اهانت می‌کنند. انگ‌زدن، مقایسه‌کردن و بازجویی از مشخصه‌های این سبک ارتباطی نابهنجار است. هر کدام از طرفین این سبک ارتباطی را داشته باشند منجر به واحد شده و سیستم خانواده را زیر سوال می‌برد.
سبک ارتباطی جرأت‌ورزانه: بهترین سبک ارتباطی بوده و منجر می‌شود به این‌که فرد برای رسیدن به یک هدف مشترک در سیستم خانواده برای هر جایگاهی متناسب با رشد شخصیتی تعریف می‌کند و ترجیح میدهند بیشتر در جمع باشند. چنین افرادی معتقدند از حق و حقوق خود بدون این‌که حقوق دیگران را زیر پا بگذارند دفاع می‌کنند. افراد خود را جزئی از سیستم دانسته که بدون آن شناخته نمی‌شوند.
برای کسب موفقیت در این سیستم هر فرد متناسب با جنس طرف مقابلش باید روانشناسی انجام دهد. به همین علت پیش از ازدواج مشاوره گذاشته می‌شود. ما معتقدیم بهتر است در یک سال نخست زندگی هر خانواده سه ماه یک‌بار به مشاوره مراجعه کند. برای رابطه هنجار یک خانم باید از روانشناسی مرد آگاه باشد و مرد نیز از روانشناسی زن آگاهی داشته‌باشد.
در مجموع یکی از عواملی که در تحکیم بنیان خانواده نقش دارد سبک ارتباطی جرأت‌وزانه است.

در پایان
ایجاد یک سیستم پایدار نیازمند علم نیز می‌باشد. جامعه امروز ما می‌طلبد اعضای سیستم خردمند و پخته باشند و دارای علم باشند. یکی دیگر از عوامل تحکیم بنیان خانواده سلامت است. در سیستم خانواده سلامت روان بر روی دیگر موارد تأثیرگذار است.

انتهای پیام /  *

Back to Top

Template Design:Dima Group