هفته نامه سمنان امروز

گزارش تصویری

بازار گرم مهارت آموزی در مرکز فنی و حرفه‌ای سمنان
آیین اربعین شهید مدافع حرم عباس دانشگر
مراسم افتتاحیه مجموعه تاریخی، فرهنگی، پذیرایی زندگی
تشییع با شکوه پیکرمطهر شهید مدافع حرم، عباس دانشگر در سمنان
« سمنان شهر نان»
کوچه باغی که پر از رایحه باران است

175 18

روزنه‌ای به تاریخ در قلب شهر سمنـان

 

 

سمنانی‌ها باغ امیر را به خوبی در خاطر دارند. باغی که در روزگاران قدیم در خارج از شهر سمنان و در کنار دو منزل مسکونی بوده زمانی به عنوان تفرجگاه شهروندان سمنانی محسوب می‌شده‌است. این بنا در سال ۱۲۷۵ به فرمان حاج میرزا آقا فامیلی یکی از تجار و معتمدین سمنان و به دست توانمند معمارباشی ساخته شده‌است. شروع ساخت بنا در سال ۱۲۷۵ بوده و در سال ۱۲۸۵ ساخت بنا به اتمام رسیده‌است. در آن روزگاران چنین ساختمان‌هایی در سمنان کمتر وجود داشته‌، به همین دلیل عمارت و باغ امیر با معماری صفوی و وسعت سه هزار متری‌اش نزد عموم زبانزد خاص و عام بوده‌است.

آنهایی که به این خانه آمد و شد داشته‌اند
این خانه سالیان طولانی خواستگاه و آوردگاه شخصیت‌های مهم سیاسی و مذهبی بوده‌است. احمد قوام پیش از نخست‌وزیری و در تبعید به دستور رضاخان در سفری که از مشهد به تهران داشته‌ به همراه نگهبانش کلنل پسیان به این خانه آمده و چندی در این خانه بیتوته کرده و سپس عزم سفر می‌کنند.
مدتی بعد که وی به نخست‌وزیری می‌رسد در مسیر مشهد به این خانه آمده و از زحمات و پذیرایی‌های آن سال‌های حاج میرزا آقا تقدیر و تشکر به عمل می‌آورد. 
همچنین رضاخان پهلوی به مدت دو شب در این منزل سکنی گزیده بودند. در سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۶ که سمنان مورد اشغال سران روس قرار گرفته بوده این خانه به پایگاه افسران روس بدل می‌شود و مهم‌ترین تصمیمات جنگ را افسران روس در این خانه اتخاذ می‌کردند. 
همچنین علامه حائری مازندرانی در این خانه جلساتی را برای بیداری مردم و مقابله با حکومت برگزار می‌کردند. لذا این خانه از لحاظ تاریخی خانه‌ای ارزشمند و گرانقدر و گرانسنگ‌است.

تملک شهرداری
این خانه در سال ۱۳۷۸ توسط شهرداری سمنان تملک و پس از بازسازی مدت زمان کوتاهی به عنوان سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری سمنان مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است. حدود دوسال بعد و در جریان نزول باران الهی و سراریز شدن آبهای روان به سمت این بنا، بخشی از این خانه تاریخی و زیبا تخریب می‌شود.

عمارت باغ امیر، موزه می‌شود
چند سالی از زمانی‌که نفس‌های این عمارت به دلایل مختلف به شماره افتاده‌بود و هر لحظه بیم از دست دادن آن می‌رفت می‌گذرد. عمارت روزهای بدی را می‌گذراند و دل هر دوستدار تاریخ و میراث فرهنگی را به درد می آورد. اما در ۲۷ اسفندماه سال گذشته این عمارت با همت وافر و مثال‌زدنی بخش خصوصی پس از یک دوره بازسازی و تبدیل به موزه با حضور مسئولین امر بازگشایی و در نگاهی دیگر افتتاح گردید. خبری مسرت‌بخش در روزهای پایانی سال بود که ما را برآن داشت تا با محمد عزیزالدین که این عمارت را بازسازی و به مجتمع تاریخی، فرهنگی گردشگری بدل نموده‌است گفتگوی کوتاهی داشته‌باشیم. وی از اهداف این کار برای ما گفت و بخش‌های مختلف موزه را به مختصر توضیح‌داد. مردی که دغدغه مالی نداشت و نگاه فرهنگی‌اش به این کار ستایش هر سمنانی و دوستدار میراث فرهنگی را به دنبال خواهدداشت.

چگونه بنای فرسوده تبدیل به موزه شد
در سال ۱۳۹۱ متوجه شدم شهرداری قصد واگذاری‌ این خانه را داراد. در آن زمان با اعضای شورا موضوع را مطرح و برای تحویل و بازسازی آن اعلام آمادگی کردم. اما از آنجا که اواخر کار دوره قبل شورا بود ترجیح داده‌شد تا موضوع در دوره جدید شورا مطرح و تصمیم‌گیری شود. در دوره جدید با رئیس وقت شورا جناب آقای آلبویه مکاتبات لازم انجام شد و پس از طرح در صحن علنی مجلس مورد استقبال اعضا قرار گرفت. 
در سال ۱۳۹۳ با کمک دوستانم آقایان کهترمنش، رضوی، اخلاقی و ابراهیم‌زاده کار مرمت بنا را با کمک دوستان میراثی آغاز کردیم. برای مرمت اصولی از مشاور بهره جستیم و در بازه یک ساله کار انجام شد. پس از انجام کارها در ۲۷ اسفندماه ۱۳۹۴مجتمع تاریخی، فرهنگی، گردشگری باغ امیر با حضور استاندار، فرماندار، اعضای شورا و شهردار به بهره‌برداری رسید.

احیای فرهنگ و سنت مردم سمنان در ورای مسائل مادی است
مهم‌ترین هدف و انگیزه بنده و دیگر شرکایم در بازسازی بنا و راه‌اندازی موزه حفظ و احیای فرهنگ و سنت مردم سمنان بوده‌است. تمام این وسایل و اشیا در همین شهر مورد استفاده مردم قرار می‌گرفته‌است. با توجه به علاقه‌ای که ما به اشیا و اسناد قدیمی داشتیم و در بازه زمانی ۱۵ ساله نسبت به جمع‌آوری این وسایل اقدام کرده‌بودیم انگیزه زیادی برای راه‌اندازی مجموعه‌ای که این آثار را در معرض دید عموم قرار دهیم وجودداشت. 
تاکنون موفق به راه‌اندازی فاز نخست مجموعه شده‌ایم. در فاز دوم تا ۷ ماه آینده سفره‌خانه سنتی در حیاط مجاور افتتاح خواهدشد تا گردشگران و بازدیدکنندگان بتوانند در یک فضای سنتی از غذاها و نوشیدنی‌های اصیل نیز استفاده کنند.

موزه خانه سمنان
موزه شامل چندین بخش است. بخش اول بخش چاپ است که نخستین دستگاه چاپی که در سمنان کار می‌کرده وجود دارد. این دستگاه متعلق به سال ۱۹۳۱ است و توسط سید عباس مشیری به موزه اهدا شده‌است.

موزه رادیو
در این بخش نزدیک به ۴۰دستگاه رادیو در معرض دید عموم قرار دارد. رادیو نفتی در این بخش بسیار منحصر بفرد بوده و برای بازدیدکنندگان جالب توجه است. یکی دیگر از رادیوهای جالب این موزه رادیویی است که مردم اخبار مربوط به جنگ جهانی دوم را از آن پیگیری می‌کردند و متعلق به آقای فرج‌الله مداح بوده است. از نکات قابل توجه این است که در آن زمان مردم برای حمل و گوش دادن به رادیو باید مجوزی از شهربانی دریافت می‌کردند. مجوز حمل و استفاده از این رادیو نیز در کنار آن در معرض دید عموم قرار گرفته‌است. سند دیگری که در این بخش قرار دارد مجوز ترخیص یک دستگاه رادیو از بندر خرمشهر است. این اسناد نشان‌دهنده اهمیت رادیو در آن برهه زمانی است.

موزه تلفن
از دستگاه مورس به عنوان نخستین دستگاه مخابراتی در جهان تا تلفن‌های هندلی روسی و آلمانی در این بخش قراردارد. تلفن‌های سلطنتی هم بخش دیگری از موزه تلفن را تشکیل می‌دهد.

اتاق نشیمن قدیم
در این اتاق المان‌ها و عناصری که در گذشته در یک خانه قدیمی سمنانی مورد استفاده قرار می‌گرفته وجود دارد. یخچال نفتی قدیمی، آئینه و ساعت قدیمی، کرسی و ...

مطبخ
در این بخش مطبخ قدیمی را با تمامی المان‌ها و عناصر آن به نمایش گذاشته‌ایم.

اتاق عکس و سینما
در این حوزه دستگاهی که آپارات ۳۵ میلیمتری پخش می‌شده وجود دارد عکس‌های قدیمی سمنان نیز از آثاری است که در این بخش به نمایش گذاشته شده است. همچنین یک آتلیه قدیمی با دوربین فانوسی بازسازی شده‌است.

موزه آب
در این بخش تلمبه آبی، کاسه ساعت آبی- نشان‌دهنده زمان است- و وقف نامه ۶ متری از آب سمنان نگهداری می‌شود.

اسناد
در این بخش یکی از منحصربفردترین اسنادی که در سمنان بوده به معرض دید گذاشته شده است. سال ۱۲۹۷ خورشیدی مدرسه غیر انتفاعی در سمنان تاسیس شده بوده که ماهیانه ۳ قران از دانش‌آموزان به عنوان شهریه دریافت می‌کردند. موسسین آن مدرسه آقایان فامیلی، قدس و نعیمی بوده‌اند. اسنادی متعلق به پرداخت وجوه از طرف دانش‌آموزان در این بخش نگهداری می‌شود.کارت پستال متعلق به سال ۱۳۱۰، اجاره نامه دوچرخه پایی، نخستین قرارداد تجاری حاج میرزاآقا فامیلی با دولت روسیه مربوط به سال ۱۳۰۴ که در این قرارداد وی متهد می‌گردد از سمنان به روسیه پنبه صادرکند. (این قرارداد به دو زبان فارسی و روسی منعقد شده‌است). در بخش دیگری از حوزه اسناد شناسنامه‌های قدیمی نگهداری می‌شود.
آگهی فوت علامه حایری مازندرانی، اصل نامه‌ای که هواپیمای روسی در سال ۱۳۲۱ در سمنان رها کردند، نمونه‌ای از دفتر حساب مربوط به سال ۱۳۰۸ خورشیدی که متعلق به حاج میرزاآقا فامیلی بوده است، نمونه‌ای از صورت خرج یک مراسم عزاداری، کوپن خرید شیره تریاک، برگه سهام کارخانه ریسمانریسی، اسطرلابی که متعلق به قرن نهم است، وقف نامه‌های مربوط به دوران قاجار، کوپن گوشت متعلق به دوره جنگ جهانی اول، کوپن نان مربوط به همان دوران، کوپن نان متعلق به سال ۱۳۲۲، کوپن تریاک اواخر متعلق به دهه چهل، تعرفه انتخابات شورای ملی سال ۱۳۳۲، تعرفه انتخابات مجلس سنا سال ۱۳۳۲ بخشی از اسناد این موزه را در بر می‌گیرد.

ساعت
در این بخش نیز هرچند تعداد آثار به نمایش درآمده محدود است اما ساعت‌هایی به نمایش گذاشته شده‌است که باعث شگفتی است. همچون ساعت کارت‌زن متعلق به سال ۱۹۲۶ میلادی که ورود و خروج کارگران کارخانه ریسمانریسی را ثبت می‌کرده، ساعت سال‌کوک هم در سال فقط نیاز به یک‌بار کوک شدن دارد.

دستگاه بستنی‌ساز 
یک دستگاه بستنی‌ساز متعلق به سال ۱۹۲۰ به نمایش درآمده‌است که از ظاهر آن قدیمی بودن آن کاملا نمایان است.

وسایل جا مانده از روس‌ها
پس از گذشت سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۶ که روس ها در سمنان مستقر بودند تعدادی وسایل از آنها بر جای مانده است : تقویم رومیزی روسی، پنکه مربوط به سال ۱۹۴۶ و ....
چند نمونه از این وسایل را آقای عزیزالدین برای علاقمندان به نمایش گذاشته‌اند.

وسایل اداری
در بخش وسایل و ادوات اداری هم با دستگاه‌هایی آشنا می‌شویم که پیشینیان‌مان با آن کارهای اداری را به انجام می‌رساندند. ماشین‌ حساب‌های قدیمی، دستگاه تایپ، پانچ و...

اتوها
اتو برقی، زغالی و نفتی از انواع اتوهایی است که بازدید‌کنندگان در این بخش شاهد آن خواهد بود.

کمک به دوستداران تاریخ
در این مجموعه آثاری را گردآوری کرده‌ایم که می‌تواند به بسیاری از محققین، دانش‌آموزان و دانشجویان کمک کند تا از نگاهی دیگر با تاریخ سمنان آشنا شوند.

گردآوری اشیا
با توجه به علاقه‌ای که در این حوزه داشتم نزدیک به ۲۰سال این اشیا را جمع آوری کردم. برخی از اشیا توسط دوستداران این حوزه به موزه اهدا شده‌است و برخی از اشیا به صورت امانی در موزه برای بازدید عموم نگهداری می‌شود. علاقه وافری به اشیا و اسناد سمنان داشتم. شاید در ابتدا هدفم راه‌اندازی موزه بدین شکل و سیاق نبود اما به مرور زمان و با زیاد شدن موارد، انگیزه‌ای شد تا شرایطی مهیا کنم تا دیگران نیز امکان بازدید از این اشیا و اسناد را داشته باشند.

استقبال شهروندان
با توجه به زمان افتتاح موزه و نیز اطلاع‌رسانی و تبلیغات محدودی که داشتیم تعداد قابل توجهی از شهروندان و گردشگران در تعطیلات نوروز از موزه بازدید داشتند. با اتمام تعطیلات هم از حجم بازدیدکنندگان کاسته نشده‌است. چهارشنبه شب گذشته هم موزه پذیرای مهمان گرانقدری بود. رئیس اداره سوم دیپلماسی وزارت خارجه در بازدید موزه از مسئولین شهر و سرمایه‌گذاران تشکر کردند و بیان داشتند موزه‌های زیادی را دیده‌اند اما تنوعی که در این موزه دیده‌ام بی‌نظیر است.

موزه سمنان، موزه پویا و به‌روز
موزه‌داری حرفه‌ای نیست که بتوان از لحاظ اقتصادی روی آن سرمایه‌گذاری نمود. برخی از مردم به یک بار دیدن موزه اکتفا می‌کنند. اما نکته‌ای که مطرح است این است که در نظر داریم این موزه، موزه‌ای پویا باشد نه ایستا. با وارد کردن اشیا جدید شرایطی را ایجاد خواهیم‌کرد تا همیشه برای بازدیدکنندگان تازگی داشته‌باشد. اما حقیقت این است که از لحاظ اقتصادی نمی‌توان موزه را به عنوان سرمایه تلقی کرد. نگاه بنده و دیگر همکارانم هم نگاهی اقتصادی نبوده و نگاهی فرهنگی داشتیم. ایده و نظر شخصی بنده این است که هزینه در امور فرهنگی، سرمایه‌گذاری است. چرا که برای آیندگان بستری فراهم کرده‌ایم که با تاریخ و پیشینه خود بهتر آشنا شوند.

موزه‌ای متعلق به تمام مردم سمنان و دوستداران میراث فرهنگی
نکته بسیار مهم این است که این موزه نه متعلق به بنده است نه متعلق به شهرداری و نه هیچ نهاد و ارگان دیگری. این موزه متعلق به افرادی است که در این شهر تنفس می‌کنند. معتقدم این موزه متعلق به آیندگان و گذشتگان این شهر است. محال است که بنده بتوانم این موزه را جمع بکنم. چرا که معتقدم در قبال مردم مسئولم و باید پاسخگوی آنها باشم. خواهشم از مردم فهیم و قدرشناس مردم سمنان این است که این موزه را قدر دانسته و نسبت به حفظ آن نیز تلاش نمایند. چرا که متعلق به خودشان است. کسانی‌که به دنبال سودآوری در این حوزه باشند مسلما موفقیتی عایدشان نخواهدشد. سرمایه‌گذاری ما با هدف حفظ و زنده نگاه داشتن هویت و فرهنگ شهرمان است.

فاز دوم مجموعه، فازی نیمه اقتصادی
احداث و راه‌اندازی چایخانه سنتی در کنار موزه با هدف پوشش بخشی از هزینه‌های جاری مجموعه است. این تفکر که بخش خصوصی فقط در حوزه‌های درآمدزا ورود پیداکند با توجه به مسايل و کارهایی که دولت دارد را شایسته نمی‌دانم. گروه‌های مردمی و شهروندان باید با همفکری و همکاری هم، این‌گونه کارها را به سرانجام برسند.

شهروندانی که موزه را توسعه می‌بخشند
در مدت محدودی که از گشایش موزه می‌گذرد مراجعات بسیاری داشته‌ایم که شهروندان ابراز تمایل کرده‌اند تا اشیا ذی‌قیمت و قدیمی‌شان را جهت بازدید عموم به موزه اهدا و یا به امانت بسپارند. همین اقدام موجب توسعه موزه و افزایش تعداد آثار شده و حس هبه و زنده نگاه داشتن میراث گذشتگان خواهدشد.

منفعتی برای تمام شهر

انتظار ما این است که وقتی گردشگر وارد شهر می‌شود تمامی نقاط دیدنی و جاذبه‌های گردشگری را به وی معرفی کنیم و تلاش کنیم تا از نقاط بیشتری بازدید کنند. من معتقدم این گونه منفعت آن برای تمام شهر و شهروندان خواهدبود. با این تفکر و به مرور زمان شهر سمنان هم به مانند دیگر شهرهای گردشگری ایران در ذهن مخاطبان معرفی می‌شود چرا که قابلیت‌ها و پتانسیل‌های سمنان در حوزه گردشگری کمتر از دیگر شهرها نیست اما در طول زمان و در گذشته ایام به علت کوتاهی‌های صورت گرفته از قابلیت‌ها غفلت شده و با نگاه مثبت مسوولین و همکاری گروه‌ها و انجمن‌ها به فعلیت رسیدن این پتانسیل‌ها سرعت می‌بخشد.

همکاری مسئولین و تلاش بخش خصوصی
همکاری مناسبی اعضای محترم شورا و جناب شهردار در راه‌اندازی این مجموعه داشته‌اند. در اداره میراث فرهنگی نیز از مشاوره‌ها و همفکری آنها برای به ثمر نشستن مجموعه بهره جستیم. بنا با نظارت کارشناسان میراث فرهنگی و با بهترین مصالح به گونه‌ای بازسازی شده‌است که حداقل به مدت ۵۰ سال پابرجا خواهد ماند تا هویت و بخشی از تاریخ سمنان در گوشه‌ای از شهر پابرجا بماند.

موزه و برنامه های جانبی
نخستین برنامه جانبی که در این مجموعه با حضور بیش از سیصد مهمان به پیشنهاد آقای غلامی مدیر فرهنگی سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری و به همت آقای جواهری برگزار گردید برنامه ولستون در دوازدهم فروردین بود. مهمانان از فضای مجموعه ابراز خرسندی کردند و ما هم از نقطه نظرات عزیزان کمال استفاده را بردیم. پیشنهادات سازنده‌ای نیز دریافت کردیم.
از آنجا که این مجموعه یک کانون فرهنگی است در نظر داریم واژه فرهنگ را در این مجموعه به فعلیت نزدیک گردانیم. در اردیبهشت ماه اداره میراث فرهنگی برای دانشجویان و علاقمندان به این حوزه کارگاه طراحی و sx دایر می‌کند. مدیران چند مدرسه نیز ابراز تمایل کرده‌اند تا دانش‌آموزان را برای بازدید به مجموعه بیاورند. بنده در همین جا اعلام آمادگی می‌کنم که با تمام ارگان‌ها و گروه‌ها و مجموعه‌هایی که در سمنان هستند همکاری لازم را برای شناساندن هرچه بهتر سمنان داشته‌باشیم.

ساعات بازدید از موزه
این موزه همه روزه از ساعت ۹تا ۱۳ و ۱۷تا ۲۱ پذیرای علاقمندان است.

انتهای پیام /

Back to Top

Template Design:Dima Group